Akcja pod Arsenałem

Akcja pod Arsenałem została przeprowadzona 26 marca 1943 r. przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów. Miała na celu odbicie więźniów przewożonych z siedziby Gestapo przy al. Szucha na Pawiak.

Zdjęcie

Rekonstrukcja akcji pod Arsenałem/fot. D. Redos /Reporter
Rekonstrukcja akcji pod Arsenałem/fot. D. Redos
/Reporter

Akcja pod Arsenałem - geneza

W marcu 1943 r. Niemcy aresztowali dowódców hufców: "Praga - Henryka Ostrowskiego "Heńka" oraz "Południe" - Jana Bytnara "Rudego" wraz z towarzyszącymi im osobami. Zatrzymani byli brutalnie przesłuchiwani. 

Dowódca warszawskich Grup Szturmowych Tadeusz Zawadzki "Zośka", po otrzymaniu informacji o przeprowadzonych aresztowaniach, podjął działania mające na celu uwolnienie więźniów.

Reklama

Akcja pod Arsenałem - "Meksyk I"

Aresztowanie "Rudego" spowodowało konieczność dokonania przegrupowań i zmiany lokalizacji przechowywanych materiałów. "Zośka" opracował plan odbicia "Rudego"  (akcja "Meksyk I") podczas przewożenia go więźniarką z przesłuchań z al. Szucha na Pawiak. 

Akcja została w ostatnim momencie odwołana z uwagi na nieuzyskanie zgody dowódcy Oddziałów Dyspozycyjnych Kedywu Komendy Głównej AK Jana Kiwerskiego. Tymczasem brutalne przesłuchania "Rudego" spowodowały, że trafił on do szpitala więziennego.

Akcja pod Arsenałem - "Meksyk II"

W akcji pod Arsenałem wzięło udział 28 członków Grup Szturmowych. Dowódcą akcji został Stanisław Broniewski "Orsza" - komendant Chorągwi Warszawskiej.

Plan akcji polegał na ataku na jadącą ulicą Nalewki więźniarkę przy użyciu butelek z benzyną, zatrzymanie samochodu, obezwładnienie Niemców i uwolnienie więźniów. Gdyby ten plan się nie powiódł, w odwodzie czekali członkowie oddziału z pistoletami maszynowymi sten, którzy mieli ostrzelać samochody. Ostatecznym rozwiązaniem miało być użycie granatów przez kolejną grupę Polaków.

Akcja rozpoczęła się późnym popołudniem, o godz. 17.30, 26 marca 1943 r. Na umówiony znak (gwizdek) "Orsza" rozpoczął działania. Natychmiastowa reakcja Niemców spowodowała pokrzyżowanie planów. Więźniarka pojechała w ul. Długą, zamiast Nalewki i na skutek działań oddziału, zatrzymała się za Arsenałem. Wówczas "Zośka" przeprowadził ze swą grupą bezpośredni atak na Niemców. Więźniowie zostali uwolnieni.

Akcja pod Arsenałem - podsumowanie

W wyniku przeprowadzonej akcji uwolniono 21 więźniów, w tym "Rudego" (zmarł 30 marca na skutek obrażeń, jakich doznał podczas przesłuchań) oraz "Heńka". W odwecie za akcję pod Arsenałem Niemcy rozstrzelali 140 więźniów, dokonano licznych aresztowań.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • ​Carlo Collodi - biografia i twórczość

    Ojciec znanego wszystkim na świecie drewnianego pajacyka, który bardzo pragnął być prawdziwym chłopcem, swój pseudonim artystyczny zapożyczył od rodzinnego miasta swej matki urodzonej w Toskanii. więcej