Józef Piłsudski - życie i działalność

Józef Piłsudski był działaczem niepodległościowym, politykiem okresu 20-lecia międzywojennego, Naczelnikiem Państwa, premierem, marszałkiem Polski. Kształtował sytuację polityczną II RP.

Zdjęcie

Pomnik Józefa Piłsudskiego w Wołominie/fot. M. Kość /Reporter
Pomnik Józefa Piłsudskiego w Wołominie/fot. M. Kość
/Reporter

Józef Piłsudski - okres przed odzyskaniem niepodległości

Józef Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 r. w Zułowie. Był synem Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii z Bilewiczów.

Józef Piłsudski studiował medycynę na Uniwersytecie w Charkowie, gdzie rozpoczął działalność konspiracyjną. W 1887 r. aresztowano go pod zarzutem udziału w spisku na życie cara i skazano na 5 lat zesłania. Po powrocie do Wilna w 1892 r. zaangażował się w działalność ruchu socjalistycznego. Wstąpił do PPS, pisał do czasopisma "Przedświt", "Robotnika". 

Reklama

Po rozłamie w PPS w 1906 r. objął przywództwo w PPS-Frakcji Rewolucyjnej. W 1908 r. przy jego udziale powstał Związek Walki Czynnej, później Związek Strzelecki we Lwowie i Towarzystwo Strzeleckie w Krakowie. Aby zapewnić ich finansowanie powołał Polski Skarb Wojskowy. W 1912 r. został komendantem wojskowym Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych.

Po wybuchu I wojny światowej zorganizował oddział wojskowy - I Kompanię Kadrową. W październiku 1914 r. powołał Polską Organizację Wojskową. Wobec wydania aktu 5 listopada (1916) przez Cesarstwo Niemieckie i Austro-Węgry, w którym złożono deklarację powstania państwa polskiego na ziemiach zaboru rosyjskiego, Józef Piłsudski zaoferował stworzenie armii polskiej u boku państw centralnych. 

Po wejściu do Tymczasowej Rady Stanu podporządkował jej POW. Na skutek zmieniającej się sytuacji na froncie odmówił złożenia przysięgi  na wierność Niemcom, doprowadzając do tzw. kryzysu przysięgowego. Tym samym został uwięziony w twierdzy w Magdeburgu.

Józef Piłsudski - pierwsze lata II RP

Po zwolnieniu z więzienia 10 listopada 1918 r. przybył do Warszawy. Następnego dnia objął dowództwo nad wojskiem, a 12 listopada powierzono mu misję utworzenia rządu narodowego. Po rozwiązaniu Rady Regencyjnej został głową państwa. 16 listopada poinformował telegraficznie mocarstwa o powstaniu państwa polskiego. Polecił on Ignacemu Daszyńskiemu sformować nowy rząd, jednak wobec sprzeciwu opozycji na premiera został wyznaczony Jędrzej Moraczewski. 22 listopada został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.

26 stycznia odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. Pomimo zwycięstwa Związku Ludowo-Narodowego, opozycji nie udało się obalić nowego rządu Ignacego Paderewskiego, ani samego Józefa Piłsudskiego. 20 lutego 1920 r. powierzono mu dalsze sprawowanie funkcji Naczelnika Państwa (Mała Konstytucja).

W latach 1919-1921 prowadził zwycięską wojnę polsko-bolszewicką. W sierpniu 1920 r. rozegrała się bitwa warszawska, która zakończyła się całkowitym zwycięstwem Polaków. We wrześniu Rosjanie zmuszeni zostali do wycofania się. Wojnę zakończono pokojem ryskim w 1921 r.

14 grudnia 1922 r. przekazał władzę nowo wybranemu prezydentowi Gabrielowi Narutowiczowi. Kilka dni później, po udanym zamachu na Narutowicza, prezydentem został Stanisław Wojciechowski, a Józef Piłsudski wycofał się z polityki.

Rządy sanacji

Kryzys polityczny i ogólna sytuacja w kraju sprawiły, że Józef Piłsudski postanowił wrócić do polityki.

12 maja 1926 r. dokonał przewrotu majowego. Rząd i prezydent zrezygnowali z pełnionych przez siebie funkcji. Powołano rząd Kazimierza Bartla, w którym Józef Piłsudski został ministrem spraw zagranicznych i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. 31 maja wybrano go prezydentem, jednak nie przyjął tej funkcji. Prezydentem został Ignacy Mościcki.

Rządy sanacji rozpoczęły się od nowelizacji konstytucji (02.08.1926) zwiększającej uprawnienia prezydenta. 2 października Józef Piłsudski został premierem.

W 1928 r. utworzył Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem Marszałka Józefa Piłsudskiego. W wyborach parlamentarnych BBWR zwyciężył. Z powodu złego staniu zdrowia w czerwcu 1928 r. Józef Piłsudski podał swój rząd do dymisji, lecz w sierpniu 1930 r. ponownie został premierem.

Kilka dni później rozwiązano parlament. Swoich przeciwników politycznych Józef Piłsudski osadził w twierdzy brzeskiej. W wyborach parlamentarnych sanacja uzyskała bezwzględne poparcie, premierem został Walery Sławek.

W marcu 1935 r. sejm przyjął nową konstytucję, która została podpisana miesiąc później przez prezydenta.

12 maja 1935 r. Józef Piłsudski zmarł.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również