Kiedy i dlaczego uchwalono konstytucję marcową

Konstytucja marcowa została uchwalona przez Sejm w dniu 17 marca 1921 r.

Konstytucja marcowa - geneza

Uchwalenie konstytucji było podstawowym zadaniem Sejmu Ustawodawczego. Komisja Konstytucyjna, mając na uwadze propozycje zgłoszone przez rząd i partie polityczne, w czerwcu 1920 r. przedłożyła projekt konstytucji Sejmowi. Opierał się on na modelu ustrojowym Republiki Francuskiej z 1875 r. Po długich dyskusjach, 17 marca 1921 r. konstytucja marcowa została uchwalona.

Konstytucja marcowa - zasady ustroju politycznego

Konstytucja marcowa głosiła: zasadę ciągłości państwa polskiego, republikańską formę ustroju politycznego, zasadę zwierzchnictwa narodu, zasadę demokracji reprezentacyjnej, (sejm i senat przedstawicielami narodu), zasadę trójpodziału władz, system rządów parlamentarnych (rząd działa tak długo, jak długo obdarzany jest zaufaniem), zasadę państwa liberalnego, zasadę jednolitości państwa.

Reklama

Sejm i senat w konstytucji marcowej

Sejm i senat stanowiły władzę ustawodawczą w II Rzeczypospolitej. Czynne prawo wyborcze zostało oparte na 5-przymiotnikowym głosowaniu (powszechne, równe, tajne, bezpośrednie, proporcjonalne), przysługiwało każdemu, kto ukończy 21 lat (wybory do sejmu) i 30 lat (wybory do senatu), wyłączając wojskowych w służbie czynnej oraz osoby, którym ograniczono lub pozbawiono praw publicznych. Bierne prawo wyborcze przysługiwało każdemu, kto ukończył 25 lat (sejm) bądź 40 lat (senat).

Kadencja obu izb trwała 5 lat, sejm składał się z 444 posłów, zaś senat z 111 senatorów.

Sejm i senat stanowiły prawa publiczne i prywatne, kontrolowały rząd i prezydenta, wybierały wspólnie (jako Zgromadzenie Narodowe) prezydenta.

Rola prezydenta w konstytucji marcowej

Prezydent stał na czele władzy wykonawczej, reprezentował państwo na arenie międzynarodowej, mianował i odwoływał rząd, a ministrów na wniosek prezesa Rady Ministrów, sprawował zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi. W zakresie władzy ustawodawczej zwoływał, zamykał i odraczał posiedzenia sejmu i senatu. Miał prawo do rozwiązania sejmu przy poparciu 3/5 członków senatu, podpisywał ustawy i zarządzał ich publikacje w Dzienniku Urzędowym.

Kadencja prezydenta trwała 7 lat.

Rada Ministrów

Na czele Rady Ministrów stał jej prezes. Ministrowie byli powoływani i odwoływani przez prezydenta. Rada Ministrów decydowała o kierunkach polityki wewnętrznej i zewnętrznej kraju.

Konstytucja marcowa a prawa i obowiązki obywatelskie

Prawa polityczne obywateli obejmowały czynne i bierne prawo wyborcze do sejmu i senatu oraz organizacji samorządowych, a także możliwość sprawowania urzędów.

Prawa obywatelskie, jakie zostały zagwarantowane w konstytucji marcowej to: równość wobec prawa, prawo do ochrony życia, wolności i mienia, prawo do występowania na drodze sądowej, prawo od wynagrodzenia szkód, jakie zostały wyrządzone przez organy administracji działające niezgodnie z prawem.

Konstytucja marcowa nadawała liczne prawa społeczne: prawo do ochrony pracy, prawo do ubezpieczenia społecznego w przypadku utraty pracy lub zdrowia, prawo do ochrony macierzyństwa, prawo do bezpłatnej nauki w szkołach.

Prawa wolnościowe związane były ze swobodą wypowiedzi i poglądów, nietykalnością osób i mienia, swoboda poruszania się i zamieszkania. Prawa te nie miały charakteru bezwzględnego, co oznacza, że mogły być one ograniczone przez konstytucję i ustawy.

Do obowiązków obywatelskich należało przestrzeganie prawa, wierność dla rzeczypospolitej, obowiązek służby wojskowej, wywiązywanie się z ciężarów i świadczeń publicznych, obowiązek szkolny w zakresie szkoły podstawowej.

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • Konstytucja Księstwa Warszawskiego obowiązywała w latach 1807 - 1815. Została nadana w lipcu 1807 r. przez Napoleona w Dreźnie. więcej