Konfederacja barska

​Konfederacja barska została zawiązana 29 lutego 1768 r. Jej celem była obrona katolicyzmu i "złotej wolności szlacheckiej".

Konfederacja barska - geneza

W 1764 r. królem Polski został Stanisława August Poniatowski. Usiłował od dokonać reformy ustrojowej i społecznej kraju, m.in poprzez nadanie praw innowiercom.  

W 1767 r. doszło do zawiązania konfederacji innowierców w Słucku i Toruniu oraz konfederacji katolików w Radomiu. Podczas obrad sejmu 1767-1768 Nikołaj Repnin, poseł rosyjski, kazał porwać kilku senatorów broniących uprawnień Kościoła katolickiego. Wzbudziło to sprzeciw szlachty i wystąpienia przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. 

Reklama

Objęcie protektoratem Rzeczypospolitej przez Rosję (24 luty 1768 r.) oraz uchwalenie praw kardynalnych wprowadzających równouprawnienie innowierców (26 luty 1768 r.) stały się pretekstem do związanie konfederacji.

Konfederacja barska - przebieg

29 lutego 1768 r. zawiązano w Barze na Ukrainie konfederację. Szlachta wystąpiła przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu i Rosji w obronie katolicyzmu i przeciw jakimkolwiek reformom. Inicjatorami ugrupowania byli: Adam Stanisław Krasiński, Jerzy August Mnniszech. Najważniejsze postaci konfederacji to: Kazimierz Puławski, Józef Sawa-Caliński, Józef Zaremba.

Na Podolu rozgorzały walki, które w krótkim czasie zostały stłumione. Na Ukrainie doszło do wystąpień chłopskich, którzy zaniepokojeni plotkami o przymusowym przywracaniu unii katolickiej siłą i przemocy konfederatów, doprowadzili do wojny chłopskiej ze szlachtą. Na czele powstania stanęli Iwan Gonta i Maksym Żeleźniak. W krótkim czasie zostało ono brutalnie stłumione, a jego przywódcy straceni.

Na terenie całego kraju zawiązywały się nowe konfederacje. Powstańcy uderzali na wojska rosyjskie punktowo, rozproszeni, nie tworząc jednolitego frontu walki. Kiedy wybuchła wojna rosyjsko-turecka w październiku 1768 r. doszło do zintensyfikowania ruchów antyrosyjskich. 

W lipcu 1768 r. marszałkiem konfederacji został obrany Jakub Ignacy Brodnicki (zmarł w tym samym roku w wyniku obrażeń). W 1769 r. w Białej utworzono Generalność konfederacką, która usiłowała zjednoczyć konfederatów. W 1770 r. ogłoszono detronizację króla, zaś w 1771 r. planowano go porwać.

W 1772 r. do kraju wkroczyły wojska zaborcze, a ruch konfederacki wygasał.

Konfederacja barska - skutki

Podczas walk zginęło ok 60 tys. osób, po upadku konfederacji na Sybir zesłano około 14 tys. osób, a pozostałych wcielono do armii rosyjskiej.

W 1772 r. dokonano I rozbioru Polski.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Więcej na temat:

Zobacz również

  • ​Franz Kutschera był dowódcą SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa w czasie okupacji niemieckiej. Był nazywany "katem Warszawy". więcej