Konstytucja Księstwa Warszawskiego

Konstytucja Księstwa Warszawskiego obowiązywała w latach 1807 - 1815. Została nadana w lipcu 1807 r. przez Napoleona w Dreźnie.

Konstytucja Księstwa Warszawskiego - geneza

Księstwo Warszawskie powstało w 1807 r. na mocy traktatu w Tylży. Powstało z ziem zajętych przez Prusy podczas II i III zaboru, bez dostępu do morza. W 1809 r. zostało powiększone o ziemie Galicji Zachodniej.

W lipcu 1807 r. podczas pobytu w Dreźnie Napoleon nadał konstytucję Księstwu Warszawskiemu. W głównej mierze była ona analogiczna do konstytucji innych krajów podległych Napoleonowi. Pod wpływem Komisji Rządzącej Napoleon zwiększył jedynie uprawnienia sejmu i zachował dominująca rolę szlachty.

Reklama

Konstytucja Księstwa Warszawskiego - ustrój

Konstytucja Księstwa Warszawskiego ograniczyła podział na stany, znosząc poddaństwo. Nie regulowała stosunku chłopów do ziem (uczynił to dekret królewski z 1807 r). Pozostawiała szlachtę jako stan uprzywilejowany, m.in. poprzez zastrzeżenie większości w sejmie, w samorządach i w sądach. 

Równość rozumiana była jako równość wobec prawa i sądu, wprowadzono wolność osobistą polegającą na swobodzie przemieszczania się. Konstytucja gwarantowała wolność religijną, przy zastrzeżeniu, że religia katolicka jest religią państwową. Żydzi zostali wyjęci spod praw obywatelskich.

Konstytucja Księstwa Warszawskiego - system władzy

Władzę królewską powierzono królowi Saksonii, wprowadzając dziedziczenie tronu. Król stał na czele rządu, a swoje uprawnienia realizował wydając dekrety.

Sejm składał się z izby poselskiej i senatu. W skład senatu wchodziło po 10 mianowanych przez króla przedstawicieli kasztelanów, biskupów, wojewodów. W skład izby poselskiej wchodziło 100 posłów szlacheckich wybieranych na sejmikach oraz 66 deputowanych wybieranych na zgromadzeniach gminnych.

Sejm zajmował się podatkami, prawem cywilnym i karnym oraz sprawami monetarnymi. Inicjatywa ustawodawcza należała do Rady Stanu, sejm mógł jedynie przyjmować lub odrzucać projekty. Senat pełnił funkcje kontrolne wobec izby poselskiej, przysługiwało mu prawo sprzeciwu wobec uchwały przyjętej przez izbę poselską.

Zarówno izba poselska, jak i senat mogły być w każdym momencie rozwiązane przez króla.

Nowa instytucją była Rada Stanu. Składała się z króla, prezesa Rady, ministrów, sekretarza oraz czterech referendarzy. Rada Stanu miała inicjatywę ustawodawczą poprzez opracowywanie projektów ustaw i dekretów, rozstrzygała spory kompetencyjne pomiędzy sądami, stanowiła organ odwoławczy od decyzji administracyjnych urzędników, zajmowała się sprawami budżetowymi.

Rząd składał się z 6 ministrów: sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i wyznań, wojny, skarbu, policji oraz sekretarza stanu. Ministrowie stali na czele Dyrekcji.

Kraj został, na wzór francuski, podzielony na departamenty i powiaty. Na czele departamentów stali prefekci. Utworzono rady prefekturalne stanowiące organ doradczy prefekta oraz instancje odwoławczą od aktów administracyjnych wydawanych przez prefektów.

Sądy były niezwisłe: sędziowie byli dożywotnio mianowani przez króla. Utworzono odrębne sądy cywilne i karne.

Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • ​Bitwa pod Beresteczkiem trwała od 28 do 30 czerwca 1651 r. W bitwie zmierzyły się wojska polskie pod wodzą Jana Kazimierza z wojskami tatarsko-kozackimi dowodzonymi przez Bohdana Chmielnickiego... więcej