Konstytucja Nihil novi - geneza i postanowienia

Konstytucja Nihil novi została uchwalona na sejmie w Radomiu w 1505 r. Jej przyjęcie uznawane jest za początek okresu demokracji szlacheckiej w Polsce.

Konstytucja Nihil novi - geneza przywilejów szlacheckich

Począwszy od rządów Ludwika Andegaweńskiego, szlachta uzyskiwała kolejne przywileje dla swojego stanu w zamian za poparcie zamierzeń władcy. W  przypadku Ludwika Andegaweńskiego było to zapewnienie sukcesji tronu jednej z jego córek, a szlachta uzyskała zwolnienie z części świadczeń oraz ograniczenia podatku gruntowego. 

Kolejne przywileje szlachta zyskiwała za czasów Władysława Jagiełły (m.in. przywilej krakowski 1386, piotrkowski 1388, brzeski 1425) oraz jego następców (m.in. statutu nieszawskie wydane przez Kazimierza Jagiellończyka w 1354 r.). Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka w sejmie wyodrębniły się dwie izby: jedna - złożona z wyższych urzędników i dostojników kościelnych oraz druga - składająca się z reprezentacji szlachty.

Reklama

W 1501 r. oligarchia magnacka uzyskała od króla przywilej zapewniający jej współudział w rządach. Nie został on zaaprobowany przez szlachtę, a wobec niebezpieczeństwa wojny moskiewsko-litewskiej, król zmuszony był porozumieć się ze szlachtą. Wynikiem tego było przyjęcie na sejmie w Radomiu w 1505 r. konstytucji Nihil novi.

Konstytucja Nihil novi - postanowienia

Konstytucja Nihil novi głosiła, że "nic nowego nie może być w przyszłości ustanowione przez króla i jego następców bez pospólnej zgody doradców oraz posłów ziemskich", tym samym uzależniała wszelkie działania prawodawcze króla od zgody obu izb sejmowych. W jego kompetencji pozostało wydawanie edyktów w sprawach miast królewskich, Żydów, lenn, chłopów i królewszczyznach oraz spraw górniczych.

Konstytucja Nihil novi - ocena

Wiek XIV to czas kształtowania się monarchii stanowej w Polsce. Początek XVI wieku rozpoczął okres demokracji szlacheckiej, na co istotny wpływ miało uchwalenie statutów nieszawskich oraz konstytucji Nihil novi. Od tej pory najważniejszą rolę w kraju przez długi czas pełnić będzie szlachta.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • ​Linia Curzona to określenie linii demarkacyjnej wojsk polskich i bolszewickich zaproponowanej w 1920 r. przez George’a Curzona. więcej