Konstytucja PRL - geneza i postanowienia

Konstytucja PRL została uchwalona 22 lipca 1952 r. Jej pierwowzorem była konstytucja ZSRR z 1936 r.

Konstytucja PRL - uchwalenie

Pomimo, że wybory do Sejmu Ustawodawczego odbyły się w 1947 r, Komisja Konstytucyjna została powołana dopiero w 1951 r. Spowodował o to przedłużenie kadencji Sejmu. W styczniu 1952 r. upubliczniono projekt konstytucji umożliwiając pozorną dyskusję nad nim.

Konstytucja PRL - zasady ustrojowe

Konstytucja PRL opierała się na konstytucji radzieckiej z 1936 r. Wprowadzała demokrację ludową, w której władza należała do "ludu pracującego miast i wsi". Gospodarka opierała się na "uspołecznionych środkach produkcji" oraz "monopolu handlu zagranicznego". Konstytucja PRL przewidywała kontrolę nad gospodarką miast i wsi oraz indywidualnych gospodarstw rolnych. Szczególnej ochronie poddano "lud pracujący" przewidując walkę z jego wrogami.

Reklama

Konstytucja PRL - system władzy

W konstytucji PRL zabrakło podziału władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Organami "władzy państwowej" były Sejm, Rada Państwa i rady narodowe, natomiast organami "administracji państwowej": rząd i ministerstwa.

Sejm składał się z 460 posłów wybieranych co 4 lata w wyborach tajnych, bezpośrednich, równych i powszechnych. Czynne praw wyborcze przysługiwało obywatelom powyżej 18 roku życia, natomiast bierne powyżej  21 lat. Sejm wybierał Prezesa Rady Ministrów, Radę Ministrów oraz Radę Państwa, a także prezesa NIK, a także od lat 80-tych: członków Trybunału Stanu, Trybunału Konstytucyjnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

Rada Ministrów i Rada Państwa stanowiły władzę wykonawczą. Rada Państwa była organem zwierzchnim wobec rad narodowych. Zarządzała ona wybory do Sejmu, zwoływała jego sesje, dokonywała wykładni prawa, wydawała dekrety z mocą ustawy, ratyfikowała i wypowiadała umowy międzynarodowe, miała prawo wprowadzić stan wojenny. Podkreślić należy, że mimo formalnej podległości Sejmowi, w czasie między jego sesjami rada Państwa przejmowała niemal wszystkie jego kompetencje.

Rady narodowe na poszczególnych szczeblach administracji były wybierane co 3 lata.

Rząd był wybierany przez Sejm na bliżej nieokreślonych zasadach.

W świetle konstytucji PRL sądy stały na straży ustroju PRL, stąd ich niezawisłość pozostawała fikcją. Prokuratura zajmowała się przede wszystkim przestępstwami "godzącymi w ustrój, bezpieczeństwo i niezawisłość PRL", prokurator generalny był powoływany, odwoływany i odpowiedzialny przez Radą Państwa.

Konstytucja PRL - prawa i obowiązki obywateli

Zarówno prawa, jak i obowiązki obywateli zostały w konstytucji PRL szczegółowo opisane. Wśród obowiązków obywatelskich należy wymienić m.in.: przestrzeganie "socjalistycznej dyscypliny pracy", strzeżenie tajemnicy państwowej czy "czujność wobec wrogów narodu". Swobody obywatelskie zostały uzależnione od spełniania tychże obowiązków.

Konstytucja PRL - ocena

Konstytucja PRL, wzorowana na konstytucji radzieckiej, sankcjonowała zapisy konstytucji z 1947 r. oraz późniejszych aktów prawnych. Jej ogólnikowe i nieprecyzyjne sformułowania sprawiały, że była raczej tekstem propagandowym, aniżeli aktem prawnym regulującym podstawy funkcjonowania w państwie.

 


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • Liberum veto to uprawnienie posłów uczestniczących w obradach sejmu do zerwania go przed upływem terminu obrad. Liberum veto stosowane było w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. więcej