​Linia Curzona

​Linia Curzona to określenie linii demarkacyjnej wojsk polskich i bolszewickich zaproponowanej w 1920 r. przez George’a Curzona.

Ustalenie wschodniej granicy Polski po I wojnie światowej

Mocą traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 r. ustalono zachodnią granicę Polski. Kwestią dyskusyjną pozostawała wschodnia granica kraju z uwagi na toczącą się wojnę polsko-bolszewicką.

Przynależność Galicji Wschodniej wraz z Lwowem została uregulowana 21 listopada 1919 r. Zarząd nad nią miał zostać przekazany Polsce na 25 lat, a dalsza przynależność państwowa rozstrzygnięta w plebiscycie. Jednak w wyniku działań dyplomatycznych Polski decyzja ta została zawieszona 22 grudnia 1919 r. Ostatecznie 21 kwietnia 1920 r. pomiędzy Polską a Ukraińską Republiką Ludową ustalono na Zbruczu.

Reklama

8 grudnia 1919 r. Georges Clemenceau - Przewodniczący Rady Najwyższej Mocarstw podpisał "Deklarację Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w sprawie tymczasowej granicy wschodniej Polski". Zgodnie z nią granica polsko-bolszewicka pokrywała się z linią Focha, tj. rozdzielała Suwalszczyznę od Litwy, później kierowała się do Niemna, obwodu białostockiego guberni grodzieńskiej, a następnie wzdłuż rzeki Bug do Kryłowa.

10 lipca 1920 r. rozpoczęła się konferencja w Spa. Brytyjczycy przedstawili swoją propozycję linii demarkacyjnej nazwanej "linią Curzona".

Przebieg linii Curzona kształtował się następująco: Grodno - Jałówka - Niemirów - Brześć - Dorohusk - kierunek wschodni od Hrubieszowa - Kryłów - kierunek zachodni od Rawy Ruskiej - kierunek na wschód od Przemyśla - Karpaty. Taka granica polsko-bolszewicka została zaproponowana przez ministra spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii lorda George’a Curzona w nocie skierowanej do Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych Rosji  RFSRR Griegorina Cziczerina.

Rosjanie, pewni zwycięstwa w wojnie z Polską, odrzucili tę propozycję, a później zupełnie zakwestionowali pośrednictwo Ententy w kształtowaniu granicy polsko-bolszewickiej. Również Polacy na konferencji w Spa nie zaakceptowali linii Curzona.

Dopiero w 1921 r., na mocy traktatu ryskiego kończącego wojnę polsko-bolszewicką, uzgodniono przebieg granicy polsko-bolszewickiej biegnącej ok. 200 km. na wschód od linii Curzona.

Linia Curzona w II wojnie światowej

Kwestia granicy polskich na wschodnie była przedmiotem uzgodnień na konferencjach w Teheranie i Jałcie. Punktem wyjściowym stała się ponownie linia Curzona, której kształt kilkakrotnie modyfikowano.

27 lipca 1944 r. w Moskwie podpisano "Porozumienie pomiędzy PKWN a rządem ZSRR o polsko-sowieckiej granicy" ustalając ją wzdłuż linii Curzona.

Wschodnia granica powojennej Polski została ostatecznie zaakceptowana 16 sierpnia 1945 r. Podpisano wówczas umowę o przebiegu granicy pomiędzy Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej a rządem ZSRR, która przebiegała wzdłuż linii Curzona.

Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również

  • Konstytucja Księstwa Warszawskiego obowiązywała w latach 1807 - 1815. Została nadana w lipcu 1807 r. przez Napoleona w Dreźnie. więcej