Tadeusz Rejtan i jego rola w historii Polski

Tadeusz Rejtan zapisał się w historii Polski jako symbol walki o niepodległość Polski. Sprzeciwił się zawiązaniu konfederacji, która umożliwiała dokonanie rozbioru Polski.

Zdjęcie

Rejtan - obraz Jana Matejki /
Rejtan - obraz Jana Matejki
/

Tadeusz Rejtan - kim był

Tadeusz Rejtan urodził się w 1742 r. w Hrubieszówce, był synem podkomorzego nowogrodzkiego.

Tadeusz Rejtan został wybrany na posła jako przedstawiciel województwa nowogrodzkiego na Sejm Rozbiorowy w Warszawie w roku 1773.

Reklama

Tadeusz Rejtan w wydarzeniach Sejmu Rozbiorowego

Podczas pierwszego posiedzenia sejmu wraz z Samuelem Korsakiem i Stanisławem Bohuszewiczem Tadeusz Rejtan sprzeciwił się ratyfikacji konwencji rozbiorowej umożliwiającej dokonanie I rozbioru Polski. W swym wystąpieniu oparł się na tym, że sejm jest wolny, a praw powszechnie obowiązujących należy przestrzegać. 

Domagał się zatem alternaty laski dla prowincji litewskiej (w Rzeczypospolitej Obojga Narodów laska marszałkowska przypadała na zmianę Polakom i Litwinom), tym samym nie dopuszczając możliwości zawiązania konfederacji pod przewodnictwem Adama Ponińskiego. Tadeusz Rejtan został poparty przez wspomnianych wyżej szlachciców, ale także ogół szlachty litewskiej oraz część koronnej. Mimo to akt konfederacji został zawarty 20 kwietnia 1773 r., a  sam Rejtan skazany na kryminał i konfiskatę dóbr za wzburzanie pokoju publicznego. 

Sprzeciw Korsaka, Bohuszewicza i Rejtana wobec takiego postępowanie na nic się zdał i 21 kwietnia 1773 r. nakazano posłom opuścić salę sejmową. Wówczas Rejtan stanął w drzwiach uniemożliwiając przejście opuszczającym salę posłom. Kiedy upadł na ziemię, posłowie przechodzili po jego ciele. 22 kwietnia opuścił salę wyczerpany fizycznie i nerwowo. Mocarstwa rozbiorowe zagwarantowały mu brak represji wobec jego postępowania.

Po tych wydarzeniach Tadeusz Rejtan wyjechał na Litwę, gdzie po kilku latach, w 1780 r., popełnił samobójstwo.

Tadeusz Rejtan - symbol liberum veto

Po śmierci Tadeusz Rejtan stał się symbolem liberum veto - zasady głoszącej, że każdy szlachcic może zerwać sejm swym sprzeciwem. O ile we wcześniejszych czasach liberum veto nie miało chlubnej historii, o tyle w przypadku sprzeciwu Rejtana stało się symbolem patriotyzmu i walki o niepodległa Polskę.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również