Władysław Sikorski - życie i działalność

Władysław Sikorski był Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych oraz premierem rządu na uchodźstwie podczas II wojny światowej.

Zdjęcie

Ponowny pochówek generała Sikorskiego - Kraków 2008 rok /AFP
Ponowny pochówek generała Sikorskiego - Kraków 2008 rok
/AFP

Kariera Władysława Sikorskiego w 20-leciu międzywojennym

Władysław Sikorski urodził się 20 maja 1881 r. w Tuszynie Narodowym. Od lat młodzieńczych był zaangażowany w ruchy patriotyczne i niepodległościowe. Podczas I wojny światowej walczył w Legionach Polskich, był szefem Departamentu Wojskowego w Naczelnym Komitecie Narodowym. Później brał udział w wojnie polsko - bolszewickiej. 

W czasie dwudziestolecia międzywojennego pełnił funkcje: premiera (1922 - 23) oraz ministra spraw wojskowych (1923 - 24), jednak po przewrocie majowym w 1926 r. został odsunięty od władzy. Podjął się wówczas pisania książek o tematyce militarnej, artykułów do "Kuriera Warszawskiego" oraz studiów we Francji. 

Reklama

W 1938 r. wobec coraz trudniejszej sytuacji międzynarodowej powrócił do kraju. We wrześniu 1939 r. udał się do Francji, gdzie podjął się formowania polskiej armii na uchodźstwie.

Władysław Sikorski podczas II wojny światowej

Ignacy Mościcki, w oparciu o konstytucję kwietniową, wyznaczył Władysława Raczkiewicza na Prezydenta RP. Ten z kolei 30 września 1939 r. mianował Władysława Sikorskiego premierem. 

Rząd Sikorskiego został uznany legalnym przez Francję, Anglię, a później USA. W listopadzie 1939 r. Sikorski został mianowany Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych oraz Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych, pomimo zakusów obozu sanacji, aby został nim Kazimierz Sosnkowski.

Od razu podjęto starania o utworzenie polskiej armii. W styczniu 1940 r. podpisano umowę wojskową z rządem Francji. W samej Francji oddziały polskie liczyły ok. 84 tys. żołnierzy, powstawała nowa formacja w Syrii: Brygada Strzelców Karpackich, która grupowała Polaków opuszczających Rumunię.

Wobec kapitulacji Francji, Sikorski porozumiał się z Winstonem Churchillem, czego wynikiem było zawarcie umowy w sprawie odbudowy polskiej armii i rządu polskiego w Wielkiej Brytanii (sierpień 1940).

Władysław Sikorski zamierzał nawiązać stosunki dyplomatyczne z ZSRR. Doprowadziło to do konfliktu z prezydentem Raczkiewiczem, który chciał odwołać Sikorskiego z funkcji premiera. Opowiedzieli się za nim jednak oficerowie oraz Rada Narodowa i Sikorski pozostał u władzy.

Pakt Sikorski - Majski

Wobec ataku hitlerowskich Niemiec na Rosję, powrócił temat rozmów dyplomatycznych z ZSRR. Już w dniu ataku Sikorski przedstawił warunki, na jakich Polska byłaby gotowa rozpocząć pertraktacje z ZSRR (uznanie granicy polsko - radzieckiej z traktatu ryskiego zawartego w 1921 r., zagwarantowania tych granic przez Francję i Wielka Brytanię oraz poprawy sytuacji Polaków na ziemiach zajętych przez ZSRR). 

Rozmowy rozpoczęto 5 lipca 1941 r. Brali w nich udział: Władysław Sikorski, ambasador radziecki Iwan Majski oraz przedstawiciel rządu brytyjskiego Alexander Candogan, a następnie minister Anthony Eden. Sikorski uzyskał zapewnienie Majskiego, że ZSRR uznaje za niebyłe wszelkie układy zawarte z Niemcami. 

Uzgodniono, że na wschodzie utworzona zostanie polska armia. Do porozumienia został dołączony tajny akt uprawniający do podjęcia dalszych rozmów. Porozumienie został potwierdzone odrębnym układem pomiędzy Stalinem a Sikorskim zawartym w grudniu 1941 r. Działania Władysława Sikorskiego nie znalazły akceptacji prezydenta i opozycji.

Kwestią niezwykle trudną okazało się odkrycie grobów katyńskich w 1943 r. Władysław Sikorski nie przyjął stanowiska ZSRR obarczającego Niemców tą zbrodnią, przez co został oskarżony o współpracę z III Rzeszą. 26 kwietnia 1943 r. ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z rządem polskim na uchodźstwie.

Śmierć w Gibraltarze

Władysław Sikorski zginał 10 lipca 1943 r. w katastrofie samolotu. Jego ciało zostało przetransportowane do Anglii. Władysław Sikorski został pochowane na cmentarzu lotników polskich w Newark. 

W 1993 roku ekshumowano jego zwłoki i przewieziono do Warszawy, a 17 września 1993 roku złożono je w krypcie na Wawelu.

W listopadzie 2008 roku dokonano ponownej ekshumacji w związku ze wznowieniem śledztwa mającego wyjaśnić okoliczności śmierci generała. Zwłoki Sikorskiego, które do tej pory owinięte były w koc, przykryto specjalnie na tę okoliczność uszytym mundurem. 

Ponowny pochówek generała odbył się 26 listopada 2008 roku w katedrze wawelskiej.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski

Zobacz również