Cesarstwo Bizantyjskie

Cesarstwo Bizantyjskie (Cesarstwo Bizantyńskie, Bizancjum) dotyczy cesarstwa rzymskiego w czasach średniowiecznych, którego siedziba znajdowała się w Konstantynopolu.

Termin "Cesarstwo Bizantyjskie" stworzono w czasach nowożytnych, natomiast Bizantyjczycy określali się "Rzymianami", zaś swoje państwo "Cesarstwem Rzymskim".

Cesarstwo Bizantyjskie - powstanie

W III wieku nastąpił poważny kryzys w cesarstwie rzymskim: nękany najazdami barbarzyńców, wojnami wewnętrznymi i upadkiem gospodarczym, Rzym przestał pełnić rolę najistotniejszego miasta w państwie. Próby przeprowadzenia reform przez kolejnych władców niewiele pomogły.

Reklama

W 324 r. Konstantyn I przeniósł stolicę z Nikomedii do Bizancjum, zaś w 330 r. ufundował Konstantynopol.

W 395 r. Teodozjusz Wielki podzielił Cesarstwo Rzymskie na Wschodnie i Zachodnie, stolicą tego pierwszego ustanawiając Konstantynopol.

Terytorium Cesarstwa Bizantyjskiego na początku istnienia obejmowało większą część Półwyspu Bałkańskiego, Azję Mniejszą, Syrię i Egipt. W późniejszym okresie obszar Bizancjum obejmował Azję Mniejszą oraz południową część Bałkanów.

Cesarstwo Bizantyjskie - przemiany

W V wieku Cesarstwo Zachodniorzymskie rozpadło się, natomiast Cesarstwo Bizantyjskie oparło się atakom barbarzyńców. Justynian po objęciu władzy w 527 r. doprowadził do ponownego zjednoczenia ziem rzymskich i gruntownej reformy wewnętrznej kraju.

W VII wieku nastąpiły istotne zmiany: oficjalnym językiem stała się greka, cesarze przyjęli tytuł basileusów, a na dworze i w administracji coraz wyraźniej zaznaczały się wpływy orientalne. Dokonano podziału administracyjno-wojskowego na temu, na czele których stali strategowie.

Jednocześnie Cesarstwo Bizantyjskie zmuszone było podjąć walkę z Persami, Słowianami i Arabami. Na skutek ekspansji Arabów Bizancjum utraciło znaczne tereny w Afryce i Azji. Arabowie zostali powstrzymani dopiero w 718 r., a terytorium Cesarstwa Bizantyjskiego zostało ograniczone do Bałkanów, Azji Mniejszej, Egzarchatu Raweńskiego oraz Dalmacji.

Zajęcie przez Słowian ziem na południe od Dunaju w VII wieku miało charakter pokojowy.

W VIII wieku doszło do narastania antagonizmów między wschodnim a zachodnim cesarstwem. Ich podłożem był kryzys ikonoklastyczny dot. wprowadzenia zakazu kultu świętych obrazów wprowadzonego przez cesarza Leona III w 726 r., co zostało potępione przez papieża. Ostatecznie kult świętych obrazów przywrócono w 843 r., jednak między kościołami nie przywrócono jedności, a w 1054 r. doszło do zupełnego ich rozłamu (tzw. schizma wschodnia).

Cesarstwo Bizantyjskie średniowieczną potęgą

Szczyt potęgi Cesarstwa Bizantyjskiego przypada na przełom X i XI wieku.  Władza skupiała się w rękach cesarza - wysłannika Boga na ziemi (był nim wówczas Bazyl II), wybierany przez senat, aklamowany przez wojsko i lud. Skupiał w swych rękach władzę świecką i kościelną. Był naczelnym wodzem i uchwalał prawa, do niego należała również władza sądownicza.

Konstantynopol był największym miastem Europy, liczył ok. 500 tys. mieszkańców. Kwitła gospodarka i handel. Rozwijała się architektura i sztuka, zwłaszcza malarstwo ikonograficzne.

W 1018 r. Bułgaria, po wielu latach walk, utraciła niepodległość i została wcielona do Bizancjum. Pod jego wpływami znalazła się również Ruś i Armenia.

Upadek Cesarstwa Bizantyjskiego

W 1196 r. do Bizancjum przybyli pierwsi krzyżowcy. W 1204 zdobyli i splądrowali Konstantynopol. Cesarstwo Bizantyjskie było w tym czasie znacznie osłabione długotrwałą polityką ekspansji, a także walkami wewnętrznymi. Od Cesarstwa uniezależniły się Bułgaria i Serbia. Po IV wyprawie krzyżowej Cesarstwo podzielono miedzy Wenecję i Cesarstwo Łacińskie.

W 1261 r. Michał I Paleolog odzyskał Konstantynopol doprowadzając do przywrócenia Bizancjum o znacznie ograniczonym obszarze. Jednak w XIV wieku ponownie rozgorzały walki wewnątrz kraju, co wykorzystali Turcy prowadzący ekspansję m.in. w głąb terytorium Cesarstwa. 

W 1396 r. Półwysep Bałkański znalazł się w rękach Turków. Pomimo usilnych starań kolejnych władców o pomoc z zachodu (Jan VIII przeszedł na katolicyzm zawierając unię florencką), nie udało się powstrzymać Turków przed dalszą ekspansją. W 1452 r. rozpoczęli oni blokadę morską Konstantynopola.

Koniec Cesarstwa Bizantyjskiego nastąpił w 1453 r. po upadku Konstantynopola i powstaniu Imperium Osmańskiego.

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Historia świata

Więcej na temat:

Zobacz również