Feudalizm - definicja i przykłady

Feudalizm to ustrój społeczny, polityczny i ustrojowy średniowiecznej Europy. Feudalizm cechował się zależnością poddańczą oraz podziałem społeczeństwa na stany.

Feudalizm - geneza

Pierwszym państwem epoki feudalizmu było państwo frankońskie. Powstało ono na gruzach Imperium rzymskiego. Jego funkcjonowanie od samego początku było związane z występowaniem wielkiej własności ziemskiej, a co się z tym wiąże - rozwojem stosunków prawnych pomiędzy właścicielem ziemskim a chłopami zajmującymi się produkcją rolną.

Feudalizm- cechy charakterystyczne

Do podstawowych cech feudalizmu należy zaliczyć stosunek poddańczy pomiędzy właścicielem ziemskim a ludnością wiejską. Polegał on na tym, że chłop nie posiadał ziemi  na własność, był jedynie jej użytkownikiem. W zamian za użytkowanie zmuszony by świadczyć na rzecz właściciela ziemskiego tzw. rentę feudalną świadczoną w naturze (płody rolne), w pieniądzu lub jako pańszczyzna. 

Reklama

Ze stosunkiem poddańczym wiązało się ponadto władztwo gruntowe uzależnione od przywilejów właścicieli ziemskich na danym terenie.

Jedną z cech feudalizmu jest hierarcha. Ustrój lenny, jaki wykształcił się w okresie feudalizmu polegał na zwierzchności pomiędzy feudałami i między feudałami a monarchą. Na czele systemu feudalnego stał monarcha, a feudałowie stanowili jego wasali lub byli wasalami innych feudałów-seniorów. 

Ustrój lenny cechowało to, że był to stosunek pomiędzy dwiema osobami połączonymi kontraktem lennym, w którym jedna sobą - senior, nadawała drugiej osobie - wasalowi nieruchomość w lenno w zamian za określone świadczenia. Przedmiotem lenna była zazwyczaj ziemia. Zawarcie kontraktu polegało na tym, że wasal składał seniorowi hołd lenny, zaś senior dokonywał aktu inwestytury, czyli symbolicznego przekazania lenna.

Obowiązki wasala polegały na: służbie wojskowej, obowiązku rady, świadczeniach finansowych. Obowiązki seniora polegały na zapewnieniu możliwości objęcia i dzierżawienia lenna oraz zapewnieniu sądownictwa.

W okresie feudalnym zmieniła się definicja własności. Pojęcie własności feudalnej w średniowieczu odnosiło się do własności podzielnej, takiej, którą władała nie jedna osoba, a rodzina. Właściciel ziemski nie mógł swobodnie władać rzeczą bez kontroli rodziny.

Podział stanowy był cechą charakterystyczna epoki feudalnej. Stan to wyodrębniona grupa społeczna wyróżniająca się odrębnymi prawami i przywilejami. W średniowieczu wyłoniły się trzy stany: szlachecki, duchowny i mieszczański.

Kolejną cechą charakterystyczną dla feudalizmu była nierówność obywateli wobec prawa. Było to związane z wprowadzeniem przywilejów dla określonych jednostek czy grup społecznych.

Państwami feudalnymi rządzili zazwyczaj monarchowie powoływani na tron w drodze dziedziczenia, elekcji bądź będący połączeniem powyższych zasad.

Wyróżnić należy cztery występujące po sobie formy państwa feudalnego: monarchia wczesnofeudalna, rozdrobnienie feudalne, monarchia stanowa, monarchia absolutna.


Artykuł pochodzi z kategorii: Historia świata

Więcej na temat:

Zobacz również

  • ​Kongres wiedeński - kongres pokojowy, jaki został zwołany do Wiednia po klęsce Napoleona i podpisaniu pokoju w Paryżu 30 maja 1814 r. w celu przywrócenia ładu na kontynencie i cofnięcia zmian... więcej