​Akrostych - definicja i przykłady

Czasami środki stylistyczne służą nie tyle upiększeniu czy osiągnięciu ekspresyjności przekazu, co raczej osiągnięciu efektu dowcipu literackiego. Jednym z takich środków jest akrostych.

Co to jest akrostych?

Słowo akrostych pochodzi z zestawienia dwóch greckich słów ákros, gdzie oznacza ono zewnętrzny, szczytowy, końcowy i stíchos - wiersz. Będzie zatem oznaczało ono rodzaj tekstu, w którym litery, sylaby bądź całe wyrazy ułożone w regularny sposób (np. w kolumnach lub na początkach kolejnych linii) tworzą "ukryte" słowo. 

Po formę tę często sięga się w reklamie albo w wierszowanych zagadkach. Czasem jednak używa się akrostychów z uwagi na bardziej poważne powody, takie jak, np. walka z cenzurą. Najlepszym przykładem tego ostatniego będzie przybranie przez pierwszych chrześcijan znaku ryby, z racji greckiego słowa ichthys (ryba), które tworzył akrostych ułożony z pierwszych liter Jezus Chrystus, Syn Boży, Zbawiciel. Jedną z odmian akrostychu jest abecedariusz, gdzie ukryty dowcipnie tekst będzie alfabetem.

Reklama

Tradycje akrostychu

W czasach starożytnych, w Grecji, a potem i w Rzymie, akrostychy były wykorzystywane do pisania imienia autora lub adresata danego utworu. Tradycja ta przeszła również do literatury średniowiecznej. Mistrzem akrostychu w Polsce był poeta dworski, Jan Andrzej Morsztyn.

Wiersz A. Morsztyna "Na jednego"

Kiedyć powiedzieć to, na coś zasłużył,
Przy ludziach nie śmiem, żebym się nie dłużył,
Ieśli masz dowcip domyślny i żartki,
Exorcyzm czytaj po kraju tej kartki.


Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Więcej na temat:

Zobacz również