​Do młodych - analiza i interpretacja wiersza Asnyka

Adam Asnyk, nazywany poetą czasów niepoetyckich, był ceniony za przystępność i upodobanie do klasycyzmu w swej poezji. Wiersz "Do młodych" jest rodzajem manifestu.

Do młodych, Adam Asnyk - analiza

Utwór będący manifestem i rodzajem odezwy nie może mieć trudnej formy, bo nie spełniłby wtedy swego zadania. Nic zatem dziwnego, że Do młodych Adama Asnyka jest przykładem wyrazistej liryki zwrotu do adresata, który wskazany jest już w samym tytule utworu. 

W pięciu równomiernie zbudowanych strofach, podmiot liryczny wyraża swe przesłanie, czyniąc to na tyle wyraziście, by niecierpliwi z natury i szybcy w działaniach młodzi ludzie, nie poczuli się znużeni formą jego przekazu. Pięciowersowe zwrotki charakteryzujące się stałym układem rymów żeńskich oraz męskich rymów abaaba może przykuwać uwagę ciekawym doborem środków poetyckich, ale nimi jednocześnie nie przytłacza. 

Reklama

Zwracać mogą uwagę liczne epitety (jasnego płomienia, nowych, nieodkrytych dróg, tajniki stworzenia, przeszłości ołtarzy, itp.), zastanawiać ciekawa metaforyka (otrząśniecie kwiaty barwnych mitów, rozproszycie legendowy mrok, mgłę urojeń zedrzecie z błękitów, itp.), podkreślać pewne myśli anafory (Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mytów,/Choć rozproszycie legendowy mrok,/Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów).

Jednocześnie jednak nie czyni to utworu trudnym w odbiorze, ani przez moment nie zatraca on czytelności. Rodem z antyku bowiem zasada decorum (zgodność formy z treścią) nakazuje używać języka adekwatnego do treści - skoro utwór wyraża przesłanie do młodych ludzi, wyrażone jest ono jasno, klarownie i dobitnie.

Do młodych, Adam Asnyk - interpretacja

Napisana przez Adama Asnyka w roku 1880 odezwa poetycka Do młodych jest wyrazem jego postawy światopoglądowej, którą chce zarazić zbiorowego adresata utworu. Poeta, ceniący bardzo tradycję romantyczną, napisał utwór w chwili, gdy można było już dokonać rozrachunku z tym, jak wyglądało wcielanie ideałów romantycznych w życie. Nic zatem dziwnego, że po dotkliwej lekcji płynącej z klęski dwóch powstań, poeta woła już na samym początku: Szukajcie nowych, nieodkrytych dróg!, zachęcając tym do wytyczania nowego sposobu na zmienianie zastanej rzeczywistości. 

Odnosząc to do kontekstu historyczno-literackiego, zdanie można wiązać z filozofią Augusta Comte’a, który wskazując konieczność poszukiwania "nowych dróg", sposób na dojście do nich opierał na sile wiedzy i rozumu. W utworze Asnyka możemy wyraziście odczytać, jaki sposób wytyczania nowych ścieżek poeta postuluje. Mówi on zatem o tym, iż każdy nowy krok ma wieść w poznanie tajników stworzenia. Jeszcze wyraziściej będzie tu brzmiało we fragmencie: Nieście więc wiedzy pochodnię na czele/I nowy udział bierzcie w wieków dziele, —/Przyszłości podnoście gmach!

Co ciekawe, postawienie na wartość wiedzy i rozumu nie wiąże się ze skrajnym odrzuceniem tego, co metafizyczne. Podmiot liryczny, w swoisty sposób nawiązując do przesłania z Księgi Rodzaju, w której Bóg nakazał ludziom czynić sobie ziemię poddaną, mówi o wyrazistym związku między zdobywaniem wiedzy o świecie, a pomnażaniem chwały Boskiej idącej w parze z wyniesieniem siły poznającego świat człowieka: Za każdym krokiem w tajniki stworzenia/Coraz się dusza ludzka rozprzestrzenia/I większym staje się Bóg! 

Poeta uspokaja potencjalne obawy przez tym, że w parze z nowymi odkryciami, które raz na zawsze zmienią oblicze świata, czyniąc je jaśniejszym i prawdziwszym, znikną cele, które będą przed sobą mogły postawić przyszłe pokolenia: Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów,/Choć rozproszycie legendowy mrok,/Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów, —/Ludziom niebiańskich nie zbraknie zachwytów,/Lecz dalej sięgnie ich wzrok. 

Rozpraszanie mroków nie odbije się zatem negatywnie na przyszłych pokoleniach, a da im potencjał i nową perspektywę, która uczyni ich zdolnymi do dokonywania jeszcze wyższych zamiarów: Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów,/Choć rozproszycie legendowy mrok,/Choć mgłę urojeń zedrzecie z błękitów,/Ludziom niebiańskich nie zbraknie zachwytów,/Lecz dalej sięgnie ich wzrok - nie zuboży się ich zatem, a wzbogaci i da szansę na osiągnięcie niedościgłej póki co jakości. 

Warto jednocześnie podkreślić, jak silnie akcentuje poeta konieczność zachowania szacunku i uznania wobec dokonań poprzedników: Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy,/Choć macie sami doskonalsze wznieść:/ Na nich się jeszcze święty ogień żarzy,/I miłość ludzka stoi tam na straży,/ I wy winniście im cześć! To na bazie przeszłości jest budowana teraźniejszość i należy pamiętać.

Młodzi, nadchodzący ze swymi ideałami, tak naprawdę bliscy są w swych dążeniach swym poprzednikom. Każda epoka ma swe własne cele/I zapomina o wczorajszych snach... - cechą uniwersalną nadchodzących po sobie pokoleń jest potrzeba zaprezentowania nowych rozwiązań, unikających powtarzania błędów poprzedników. Jest bowiem gwarancją postępu na fundamentach przeszłości budować teraźniejszość, z której znów zaczerpną kolejne pokolenia. Nieście więc wiedzy pochodnię na czele/I nowy udział bierzcie w wieków dziele,/Przyszłości podnoście gmach!

Co jednak mocno podkreśla poeta - każdym poprzednikom należy się szacunek: Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy,/Choć macie sami doskonalsze wznieść:/Na nich się jeszcze święty ogień żarzy,/I miłość ludzka stoi tam na straży,/I wy winniście im cześć! W imię ideałów, które przyświecały poprzednikom, nawet jeżeli podążali do ich zrealizowania zupełnie inną drogą, należy im się szacunek. 

Liczą się przede wszystkim szlachetne pobudki, które przyświecały ich dążeniom. Stąd podmiot liryczny jest zdecydowanie przeciwny radykalizowaniu nastrojów między pokoleniami - absurdem byłoby to choćby z uwagi na to, czego uczy mijanie czasu: Prawdziwa mądrość niechaj was pogodzi:/I wasze gwiazdy, o zdobywcy młodzi,/W ciemnościach pogasną znów! - uniwersalne prawo przemijania dotyczy nie tylko tych, którzy zdają się odchodzić w przeszłość. Przeminą i obecni młodzi. 

Wartością zaś tej reguły jest nieustający postęp, który dzięki temu może czynić ludzkość. Tolerancja, rozsądek oraz pamięć - sprawią, że z dziedzictwa przodków będzie się w sposób wartościowy czerpać, nie negując go bezmyślnie.

 

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Zobacz również

  • Styl potoczny - definicja, charakterystyka cech jednego ze stylów współczesnej polszczyzny, występowanie. więcej