​Gabriela Zapolska - biografia, twórczość

Artystkę, która nosiła aż trzy nazwiska, potomność zapamiętała na zawsze jako Gabrielę Zapolską. Pseudonim sceniczny pierwszej damy polskiego dramatu kojarzy się z brutalną szczerością prawd ukazanych w polskiej literaturze po raz pierwszy tak wyraziście. Choć minęły wieki od debiutu Zapolskiej jako autorki, pewne piętnowane przez nią w utworach cechy, nadal są zmorą społeczeństwa.

Gabriela Zapolska - biografia

Gabriela Zapolska, a właściwie Maria z Korwin-Piotrowskich, urodziła się 30 marca 1857 w Podhajcach, zmarła zaś we Lwowie 21 grudnia 1921 roku. Pochodząc z rodziny ziemiańskiej, odebrała skromne wykształcenie domowe, co nie było adekwatne do jej aspiracji, a do planów rodziców na temat przyszłości przyszłej dramatopisarki; dziewiętnastoletnią Marię zmuszono do poślubienia oficera wojsk rosyjskich, Konstantego Śnieżko-Błockiego. 

Nieszczęśliwa w tym związku przyszła Gabriela Zapolska, w wieku 24 lat zerwała znajomość zarówno z rodziną, jak i mężem. Zaszła wtedy w ciążę, związała się z innym mężczyzną i rozpoczęła zupełnie nowy rozdział w życiu. Zmuszona do zadbania o środki na życie, próbowała swych sił jako aktorka, felietonistka i krytyk teatralny. 

Reklama

W 1889 roku znalazła się w Paryżu. Nawiązała tam liczne kontakty w środowisku teatralnym i malarskim oraz poznała idee socjalistyczne, które od tej pory będą jej bliskie. Po powrocie do kraju osiadła w Krakowie, gdzie zawarła powtórne małżeństwo - z malarzem Stanisławem Janowskim - niestety, również skończyło się ono niepowodzeniem, ale spowodowało osiedlenie się artystki we Lwowie. 

Choć w świadomości potomnych Zapolska zapadła jako literatka, jej prawdziwym światem i pasją była scena. To, że nie osiągnęła na niej wielkich sukcesów, wiązało się z brakiem pokory aktorki, która będąc sufrażystką nie potrafiła okazywać wystarczającej uległości kolejnym dyrektorom teatrów. W końcu zatem stworzyła swój własny. Na jego scenie nie wahała się wystawiać nawet eksperymentalnych sztuk modernistycznych, przed którymi wzdragali się inni.

Gabriela Zapolska - twórczość - charakterystyka

Debiut pisarski Zapolskiej nastąpił w 1883 roku. Pisała bardzo dużo, co powodowało, że jej proza oraz dramaty miały różny poziom artystyczny (pisała w celach zarobkowych). Z utworów emanowały gorzkie poglądy autorki na temat ludzi, swoją twórczość traktowała bowiem jako protest przeciwko wszelkiej obłudzie i służbę dla społeczeństwa, w którym widziała bardzo wiele zła. 

Rozmiłowana w naturalistach, w tejże poetyce tworzyła, zwłaszcza dramaty dalekie od komedii. Za swą twórczość poruszającą bez oporów tematy tabu i eksponującą bez ogródek problemy ciała, była oskarżana o niemoralność oraz epatowanie brudem życia. Popularność jej sztuk oglądanych z emocjami do dziś, jest najlepszym świadectwem tego, jak trafną obserwatorką życia była i jak celnie umiała je portretować.

Gabriela Zapolska - twórczość - najważniejsze utwory

Proza: Małaszka (1883), Kaśka Kariatyda, Przedpiekle (1889), Menażeria ludzka (wydanie książkowe 1893), Zaszumi las (1899), Sezonowa miłość (1904), Córka Tuśki (1907), O czym się nie mówi (1909), O czym się nawet myśleć nie chce (1914), Kobieta bez skazy (19130

Komedie: Ich czworo. Tragedia ludzi głupich (premiera 1893), Żabusia (1897), Moralność pani Dulskiej (1907), Skiz (1909), Panna Maliszewska (1910).

Dramaty: Sybir (1900; dramat historyczny), W Dąbrowie Górniczej (1899; dramat społeczny, jednoaktówka)

 

 

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Więcej na temat:

Zobacz również