​Gloria victis - bohaterowie opowiadania Elizy Orzeszkowej

Bohaterowie opowiadania Orzeszkowej "Gloria victis" to młodzi patrioci, których łączy idea walki o odzyskanie niepodległości i to, jak wiele w imię tej sprawy poświęcają.

Marian Tarłowski - główny bohater "Gloria victis"

Jest to najmłodszy uczestnik walk, które opisane są w opowiadaniu. Wydaje się zupełnie niewłaściwą osobą do udziału w akcjach zbrojnych - to nieśmiały chłopak o delikatnej urodzie, raczej wątłej sylwetce, subtelny i wrażliwy. 

Marian Tarłowski był przyrodnikiem i odnosił w tej dziedzinie spore sukcesy. Pasjonat botaniki, zoologii oraz biologii, zapalony czytelnik posiadający rozległą wiedzę i zwolennik idei pracy u podstaw, chcący dzielić się spostrzeżeniami na jej temat. Przyświecająca mu pozytywistyczna idea podzielenia się posiadaną wiedzą z "maluczkimi" wskazuje, że był idealistą, który nauczał proste dzieci. 

Reklama

Maryś, jak go nazywa narrator, najprawdopodobniej wcześnie osierocony, przybył na Polesie z nieokreślonych "dalekich stron" wraz z młodszą siostrą, Anielką. Z racji na rozbieżność między ideałami Tarłowskiego a tym, na co skazała go walka w powstaniu, można go nazwać bohaterem tragicznym. Konieczność zabijania w obronie ojczyzny była największym dramatem dla młodego naukowca. 

Każdego dnia udziału w powstaniu musi się zmagać z trudnymi wyborami i zadawać gwałt swej delikatnej naturze intelektualisty. Temu rozdarciu między ideami a twardą rzeczywistością i poczuciem powinności daje wyraz w nocnej rozmowie z Jagminem. Niezależnie od wewnętrznie przeżywanych dylematów, Marian Tarłowski jest świetnym żołnierzem, który w walce wykazuje się opanowaniem i zdolny jest do czynów bohaterskich, jak wtedy, gdy ratuje życie swego dowódcy, Romualda Traugutta. 

Odskocznią w czasie walk są dla niego momenty, w których może kontemplować piękno otaczającej powstańców natury. Marian umiera jako ostatni z powstańców, do końca myśląc o siostrze, która była najbliższą mu osobą.

Jagmin - pierwszoplanowy bohater "Gloria victis"

Z pochodzenia szlachcic, fizycznie jest przeciwieństwem swego przyjaciela, Mariana Tarłowskiego. Jagmin to dowódca jazdy, który posturą nasuwa skojarzenia z Herkulesem, a wyrazem twarzy ze Scypionem, słynnym wodzem rzymskim z okresu wojen punickich. Jest wzorem idealnego żołnierza i towarzysza broni, cieszy się zatem zaufaniem Traugutta oraz wielkim szacunkiem i poważaniem żołnierzy. 

W rzeczywistości dzieli go z Marysiem mniej, niż wydawałoby się na pierwszy rzut oka. Jagmin jest bowiem wrażliwym humanistą, który podobnie jak przyjaciel zmaga się w rozterkami towarzyszącymi konieczności zabijania. O więzi między Jagminem i Marysiem świadczy najlepiej to, że byli sobie bliscy jeszcze przed powstaniem. 

Jagmin bliski był zaręczyn z Anielką, siostrą Tarłowskiego. Przed wyznaniem uczuć powstrzymał go fakt, że nie chciał dziewczyny obarczać swym wyznaniem miłosnym, gdy ruszał do walki na śmierć i życie. Zobowiązany jednak przez nią do chronienia Marysia, przez cały czas rzeczywiście stara się delikatnego chłopaka chronić, do końca go nie odstępuje i próbuje ratować mu życie, przy czym sam ginie.

Aniela Tarłowska - drugoplanowa bohaterka "Gloria victis"

Jest delikatna i krucha jak brat, bardzo do niego fizycznie podobna. Niezmiernie blisko związana Marianem, dzieli z nim myśli i ideały - zarówno pasję naukową, jak i ideę walki narodowowyzwoleńczej. 

Anielka to głęboka patriotka, które swe przywiązanie do ojczyzny musi wystawić na najwyższą próbę - w czasie powstania traci przecież i najbliższego jej brata, i mężczyznę, z którym po zakończeniu walk stworzyłaby zapewne rodzinę. Tylko jeden raz jest w stanie odwiedzić powstańczą mogiłę.

Romuald Traugutt - historyczny bohater "Gloria victis"

To on pierwszy pojawia się w utworze. O jego charakterze wiele mówi już sam wygląd i cechy zewnętrzne. Mądre i smutne oczy, dźwięczny, doniosły głos pasujący dla wielkiego człowieka i wodza oraz bruzda na czole, którą wyżłobiło poczucie odpowiedzialności - Romuald Traugutt w wizji Orzeszkowej opisywany jest w konwencji świętego męczennika. 

Ponosi on zatem ofiarę w imię miłości do ojczyzny. Poświęca swe życie prywatne (ma żonę oraz dzieci), dokonuje niezwykłych czynów wiodąc ludzi w wygranych mimo przeważających sił wroga walkach. Życie ukoronowane bohaterską śmiercią, mimo rozlicznych trudnych doświadczeń pozwoliło mu zachować uśmiech dziecka, choć jego poświęcenie jest zrównane z tym, jakie poniósł wieki temu Leonidas. 

Całą postać Traugutta autorka opisuje w sposób wyraziście nacechowany: patetycznie, kreśląc jego rysy z wyrazistym podkreśleniem tego, że był to wódz idealny, który tuż przed bitwą potrafi pobudzić ducha w powierzonych sobie żołnierzach.

Wiatr, dąb, świerk, liliowe dzwonki - narratorzy "Gloria victis"

Ludzie zapomnieli, zatem przyroda ojczysta pamięta i wspomina bohaterskich poległych, których historii i ofiary nie powinno się nigdy zapominać. Przyroda u Orzeszkowej to strażniczka narodowych pamiątek, nic dziwnego zatem, że historię bohaterskich młodych ludzi poznajemy za jej pośrednictwem - nie ma w tej noweli innych narratorów.



Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Monolog - definicja Monolog to dłuższa ciągła wypowiedź jednej osoby, stanowiąca zwykle zamkniętą całość pod względem znaczeniowym. Monolog w odróżnieniu od wypowiedzi dialogowych jest formą... więcej