​Jak napisać charakterystykę?

Na charakterystykę składa się przedstawienie wyglądu i zachowań postaci oraz analiza jej cech psychicznych. Przedstawia się w niej również postawę moralną i światopoglądową oraz relacje między jej życiem wewnętrznym i właściwościami charakteru, a cechami wyglądu i zachowaniami.

Rodzaje charakterystyk

Ze względu na konstrukcję postaci bohatera, ilość bohaterów, o jakich się pisze oraz stopień wnikliwości, charakterystykę dzieli się na kilka typów:

- charakterystyka porównawcza - zestawione w niej zostają charakterystyki co najmniej dwóch bohaterów w celu porównanie ich poprzez wychwycenie różnic i podobieństw,

Reklama

- charakterystyka zewnętrzna - ukazuje wygląd zewnętrzny postaci, jej sposób zachowania w różnych sytuacjach oraz cechy osobowości, których można domyślić się na podstawie obserwacji, bez wnikania w psychikę bohatera,

- charakterystyka wewnętrzna - przedstawia się w niej cechy osobowości postaci, jej usposobienie, charakter, umysłowość, uczucia, psychikę, światopogląd,

- charakterystyka bezpośrednia - wynika ze sposobu, w jaki postać zostaje przedstawiona przed narratora i ogranicza się wyłącznie do informacji, jakie on przekazuje na jej temat,

- charakterystyka pośrednia - uzyskana na podstawie informacji zdobytych przez samego czytelnika, w efekcie analizy i interpretacji sposobu bycia bohatera, jego zachowania, postawy, słów oraz przynależności środowiskowej,

- charakterystyka dynamiczna - ukazująca rozwój bohatera w trakcie akcji utworu, zmiany, które dokonują się w nim pod wpływem wydarzeń składających się na fabułę utworu,

Jak napisać charakterystykę wartościową treściowo?

By charakterystykę napisać prawidłowo i z poczuciem, że wyczerpująco potraktowało się temat, warto uwzględnić następujące wskazówki odnośnie pracy:

- przed przystąpieniem do pisania, warto zebrać lub pozaznaczać w tekście przydatne informacje i podzielić je wg klucza: wygląd postaci, jej pochodzenie oraz inne informacje na temat jej życia, sposób bycia, cechy charakteru - cytaty zawarte potem w charakterystyce, będą jej atutem,

- zanalizować czyny postaci oraz jej zachowania w określonej sytuacji, relacji z innymi bohaterami oraz wpływ, jaki miało to na ukształtowanie jej cech charakteru,

- pisanie należy zacząć od przedstawienia postaci (dane typu imię, wiek, pochodzenie, miejsce zamieszkania, sposób wprowadzenia do dzieła, relacje łączące z innymi bohaterami),

- przybliżenie wyglądu zewnętrznego, sposobu ubierania się i zachowania - ewentualne hipotezy, na jakie cechy osobowości mogą wskazywać wyżej zawarte informacje

- główną częścią pracy jest charakterystyka wewnętrzna postaci: opis jej osobowości, charakteru, uzdolnień, poglądów i postaw. Warto tu zwrócić uwagę na czynniki, które kierują działaniami postaci, zmiany poglądów oraz stosunek do innych bohaterów. Jeżeli w grę wchodzi zmiana zachodząca w postaci pod wpływem wydarzeń - należy zawrzeć informację na ten temat,

- w finale zawiera się subiektywną ocenę postaci i krótko ją uzasadnia.

Jak napisać charakterystykę wartościową kompozycyjnie?

Charakterystyka, podobnie jak inne prace pisemne, powinna mieć wstęp, rozwinięcie oraz zakończenie-podsumowanie:

- na wstęp powinny składać się wszelkie informacje służące prezentacji bohatera,

- rozwinięcie, czyli zasadnicza część charakterystyki, powinno dzielić się wyraziście na dwie części. Pierwsza ma taktować o zewnętrznym wyglądzie i zachowaniach postaci - czyli zawierać wszystkie te informacje, które można uzyskać od samego narratora. Druga część charakterystyki to portret wewnętrzny postaci - jej cechy charakteru, postawa moralna, sposób myślenia, poglądy, uczucia, usposobienie, intelekt oraz to, jak ona sama siebie postrzega.

- podsumowanie to cześć najbardziej swobodna dla piszącego - tu można dokonać oceny własnej postaci. O wartości tej części stanowi dobre uzasadnienie.

Najczęściej popełnianie w charakterystyce błędy

Zdarza się, że do charakterystyki piszący włącza aż zbyt wiele informacji, co jest błędem. Należy unikać wprowadzania do niej elementów biograficznych dotyczących bohatera. 

Jego dzieje można wykorzystać jedynie w tym wypadku, o ile służy to przestawieniu charakteru bohatera - zdarza się, że pewne wydarzenia mogą zmieniać jego poglądy oraz postawę. Nie należy jednak zamieniać charakterystyki w opis dziejów postaci.


Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Zobacz również

  • Szklane domy - opis metafory zawartej w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego, funkcja. więcej