Motywy literackie w "Granicy"

Motyw cierpienia - Justyna Bogutówna dokonuje aborcji, co stanowi źródło jej wielkiego cierpienia. Czyn ten doprowadza ją do choroby psychicznej i zemsty na Zenonie. Motyw cierpienia pojawia się między innymi w: "Hamlecie" Williama Szekspira, "Trenach" Jana Kochanowskiego, "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego, "Trylogii" Henryka Sienkiewicza, "Kartotece" Tadeusza Różewicza.

   Motyw kobiety - Justyna Bogutówna jest kobietą oddaną bez reszty Zenonowi, prostą, skromną i wrażliwą. Dokonanie aborcji staje się dla niej życiową tragedią. Uświadamia sobie wówczas, że dla Ziembiewicza była tylko zabawką zaspakajającą jego seksualne potrzeby, popada w obłęd, aż wreszcie dokonuje zemsty na człowieku, który tak bardzo ją skrzywdził. Motyw ten przeplata się w wielu utworach. 

Reklama

Należą do nich między innymi: "Biblia" (w Starym Testamencie: Ewa - pierwsza kobieta, w Nowym Testamencie: Maria - matka Boga, kobieta wybrana), "Mitologia" (Hera - kobieta - władczyni, Demeter - gospodyni całej ziemi, Helena - wzór urody itp.), "Hamlet" Williama Szekspira, "Skąpiec" Moliera (kobieta uzależniona od mężczyzny), "Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza (kobieta próżna - Starościna Gadulska), "Nie - boska komedia" Zygmunta Krasińskiego (Maria - kobieta nieszczęśliwa w małżeństwie), "Chłopi" Władysława Reymonta, "Noce i dnie" Marii Dąbrowskiej. 

Motyw miłości - Justyna szczerze kocha Zenona, lecz ten ją tylko wykorzystuje, a ich związek traktuje przelotnie. Elżbieta Biecka darzy Ziembiewicza ogromnym uczuciem, wybacza mu zdradę i pomaga jego kochance. Motyw ów przeplata się często w różnorodnych utworach. Warto wymienić choćby: "Romeo i Julia" Williama Szekspira, "Dziady" część IV Adama Mickiewicza, "Kordian" Juliusza Słowackiego, "Lalka" Bolesława Prusa, "Potop" Henryka Sienkiewicza. 

Motyw pieniędzy - Zenon u starosty Czechlińskiego zaciąga pożyczkę na studia i w ten sposób uzależnia się od niego do końca życia. Motyw ten pojawia się w wielu innych pozycjach literackich. Warto tu wymienić choćby: "Biblię" (Judasz wydał Jezusa za trzydzieści srebrników, które do dziś dnia stanowią symbol zdrady; "Przypowieść o talentach", "Przypowieść o wdowim groszu"), "Mitologię", "Legendę o świętym Aleksym", "Odprawę posłów greckich" Jana Kochanowskiego, "Skąpca" Moliera, "Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza, "Dziady" część IV Adama Mickiewicza, "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, "Lalkę" Bolesława Prusa, "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, "Mistrza i Małgorzatę" Bułhakowa. 

Motyw społeczny - bogaci ziemianie (rodzina Tczewskich) a zubożała szlachta (rodzina Ziembiewiczów) i chłopi (Justyna i jej matka oraz Władziowa), a także bogate mieszczaństwo (Celina Kolichowska) a sfery urzędniczo - mieszczańskie (państwo Niestrzębowie) i biedota miejska (rodzina Gołębskich). Motyw ów przeplata się w wielu utworach, między innymi w: "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego (chłopi w Nawłoci, mniejszość żydowska w Warszawie, robotnicy a żywot szlachty) czy w "Ludziach bezdomnych" tegoż samego autora. 

  Motyw retrospekcji - w powieści mamy do czynienia z inwersją czasową. Na samym początku poznajemy tragiczne zakończenie losów Zenona Ziembiewicza. Motyw ten pojawia się również w następujących pozycjach literackich: "Do gór i lasów" Jana Kochanowskiego, "Giaur" Byrona, "Dziady" część II i IV Adama Mickiewicza, "Konrad Wallenrod" Adama Mickiewicza, "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego, "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego i w wielu innych. 

Motyw samobójstwa - Zenon, oślepiony przez dawną kochankę i skompromitowany jako polityk, popełnia samobójstwo. Motyw ten przeplata się w wielu pozycjach literackich, choćby w: " Antygonie" Sofoklesa, "Konradzie Wallenrodzie" Adama Mickiewicza, "Kordianie" Juliusza Słowackiego, "Ludziach bezdomnych" Stefana Żeromskiego. 

Motyw zbrodni - Justyna dokonuje aborcji na życzenie Zenona. Zbrodnia ta jest powodem jej straszliwych wyrzutów sumienia, ogromnego cierpienia, obłędu i wreszcie zemsty na Ziembiewiczu. Motyw ten występuje w wielu innych pozycjach literackich. Warto tu wymienić: "Biblię", "Mitologię", "Hamleta", "Romeo i Julię" Williama Szekspira, "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza.

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Styl potoczny - definicja, charakterystyka cech jednego ze stylów współczesnej polszczyzny, występowanie. więcej