​Paralelizm - co to jest?

Paralelizm to najogólniej podobieństwo i równoległość. Jest podstawą istnienia poezji i może stanowić jej wyznacznik zarówno treściowo, jak i formalnie. Bo istnieje niejeden tzw. typ budowy paralelnej.

Co to jest paralelizm

O paralelizmie mówimy, gdy w wypowiedzi występują elementy powtarzalne, z jakiegoś powodu względem siebie analogiczne. Używano tego chwytu poetyckiego już w poezji starożytnej (sama nazwa terminu ma rodowód grecki), co możemy zauważyć chociażby w tekstach biblijnych. 

Ten środek stylistyczny może służyć wyeksponowaniu podobieństw lub przeciwstawieniu elementów treści (będzie dotyczyć rodzaju paralelizmu zwanego znaczeniowym)

Reklama

Co to jest paralelizm znaczeniowy?

Paralelizm znaczeniowy, zwany inaczej tematycznym, polega na występowaniu odpowiadających sobie nawzajem motywów. Najbardziej typowy przykład to występowanie motywów przyrody i odpowiadających im motywów uczuciowych, czym inspirował się w swej poezji, np. Franciszek Karpiński czerpiąc wzory z pieśni ludowej.

Co to jest paralelizm kompozycyjny?

Paralelizmem kompozycyjnym możemy nazwać upodobnienie budowy elementów świata przedstawionego, np. wątków lub postaci. Typowym przykładem będzie tu np. sztuka Śluby panieńskie Aleksandra Fredry, w której śledzimy równolegle losy dwóch zakochanych par. Jeżeli zaś orzekamy paralelizm kompozycyjny ze względów formalnych, wyróżniamy jego następujące typy:

- nawrót - powtarzają się początkowe zespoły słów, zdać lub wersów na początku lub na końcu kolejnych strof

- pierścień/klamra - w tym przypadku dosłownie lub w sposób przybliżony powtarza się na końcu utworu poetyckiego wers lub większy fragment z jego początku

- refren - tu dosłownie lub z niewielką zmianą powtarza się część wersu, cały wers lub strofa, co następuje  w stałych miejscach układu stroficznego.

Co to jest paralelizm leksykalny?

Paralelizm leksykalny zauważamy wtedy, gdy powtarzają się te same słowa

- bezpośrednio po sobie

- w podobnej pozycji - gdy następuje to na początku zdania, wersu lub strofy, nazwiemy ten rodzaj paralelizmu anaforą, wewnątrz zdania - diaforą, na końcu zdania - epiforą

Co to jest paralelizm intonacyjny?

Paralelizm intonacyjny polega na upodobnieniu intonacji zdań lub wersów, co zwykle związane jest z występowaniem paralelizmu składniowego.

Co to jest paralelizm składniowy?

Paralelizm składniowy, zwany inaczej syntaktycznym, to stosowanie ciągów zdań o takiej samej lub podobnej budowie.

Co to jest paralelizm stroficzny?

Z tym typem paralelizmu spotykamy się, gdy powtarza się budowa strof, w których występują podobne motywy.

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura polska

Więcej na temat:

Zobacz również