​Antropocentryzm - definicja i rodzaje

Antropocentryzm to pojęcie kojarzone z renesansem. A jednak ograniczenie jego rozumienia i odnoszenie tylko do jednej epoki, jest błędem. Już sofiści mawiali przecież: człowiek jest miarą wszechrzeczy.

Antropocentryzm - co to jest?

Słowo pochodzi z języka greckiego, gdzie anthropos oznacza człowiek, kenotron zaś środek. Antropocentryzm nie jest pojęciem, którego sens można by ograniczać do kwestii nazewnictwa epok, jego sens jest bardziej uniwersalny i ponadczasowy. Należy zatem rozumieć go jako pogląd filozoficzny i religijny, w którym to człowiek stanowi centrum i cel wszechświata. 

Oczywiście przyjmowanie takiego poglądu będzie miało wpływ na to, jak będzie się postrzegało świat oraz jakimi kryteriami będzie się kierować przy jego poznawaniu. W pierwszym aspekcie należy przyjąć, że skoro człowiek stanowi centrum, wszelkie zjawiska należy analizować z punktu widzenia odbioru ich właśnie przez niego. Stąd odrzucenie rozumowań wychodzących poza ludzką percepcję - są one traktowane jako poznawczo nieuprawnione lub pozbawione praktycznego znaczenia. 

Reklama

W drugim aspekcie sprawy, skoro człowiek jest centrum Wszechświata, został on stworzony i funkcjonuje tak, by umożliwić istnienie człowieka. Czasem przyjmuje się nawet, że to człowiek właśnie jest ostatecznym i najdoskonalszym produktem ewolucji Wszechświata. Powszechne kojarzenie antropocentryzmu z oświeceniowym humanizmem nie jest bezzasadne - jak nigdy wcześniej pogląd ten stał się silny, stanowiąc przeciwstawienie średniowiecznego teocentryzmu. A jednak termin utrwalił się dopiero w 2. poł. XIX w.

Antropocentryzm - rodzaje

Antropocentryzm zrodził różne koncepcje wedle jakich go pojmowano, stąd utrwaliło się kilka jego odmian:

·         metafizyczny (ontologiczny) - w myśl tego odłamu poglądu, człowiek jest wyłącznym obiektem i perspektywą poznania, wszelką krytykę poznania zatem zaczynać należy od analizy sposobów funkcjonowania świadomości ludzkiej i jej treści, jako że to człowiek jako najistotniejszy element wszechświata, winien być wyłącznym lub najważniejszym przedmiotem filozofii

·         aksjologiczny - człowiek stanowi wartość bezwzględną i nadrzędną wobec pozostałych wartości, zatem to on oraz jego szeroko pojęte potrzeby stanowią źródło i miarę wszelkich wartości

·         gnozeologiczny (epistemologiczny) -świadomość człowieka jest źródłem wiedzy

·         teologiczny - to człowiek ma szczególne miejsce w historii zbawienia i w zbawczym planie Boga, co oznacza, że jest istotą całkowicie bądź częściowo niezależną od Boga

·         kosmologiczny - człowiek stanowi najważniejsze, finalne ogniwo ewolucji

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Terpsychora - muza grecka Terpsychora to jedna z dziewięciu mitologicznych muz greckich. Muzy były córkami Zeusa i tytanidy Mnemosyne, boginkami, które opiekowały się różnymi dziedzinami sztuki.... więcej