​"Boska Komedia" Dante Alighieri - streszczenie

"Boska Komedia" to poemat Dantego z przełomu dwóch epok: średniowiecza i renesansu.

Geneza "Boskiej Komedii"

Największe dzieło Dantego powstawało przez około 14 lat, a ukończone zostało w 1321 roku, tuż przed śmiercią twórcy. Alighieri nadał mu tytuł "Komedia"; mimo mrocznej i poważnej tematyki całego utworu miał on bowiem szczęśliwe zakończenie. Przymiotnik "boska" został dopisany o wiele później, przez zachwyconych poematem czytelników. 

Inspiracją do stworzenia tekstu stała się chęć ukazania ideałów i wartości z przełomu średniowiecza i renesansu, a jednocześnie upamiętnienia postaci Beatrycze, wielkiej miłości poety, która zmarła mając 25 lat. Oddał jej tym samym hołd, czyniąc ukochaną przewodniczką po Raju. 

Reklama

Za pomocą swojego dzieła Dante chciał przede wszystkim uświadomić zagubionych w czasach kryzysu wiary czytelników o błędach i grzechach ludzkości, jednocześnie wskazując im drogę postępowania, zgodą z chrześcijańskimi wartościami.

Problematyka utworu

"Boska komedia" przedstawia wyobrażenia średniowiecznych ludzi dotyczące Piekła, Czyśćca i Raju. Ukazuje uporządkowany i hierarchiczny świat, w którym nadrzędną rolę pełni Bóg. To podsumowanie filozofii, teologii i dziedzictwa kulturalnego poprzedniej epoki, a także rozrachunek z postaciami historycznymi i legendarnymi. 

Ten uniwersalny plan staje się tłem do właściwej historii, którą jest wędrówka bohatera, utożsamianego przez Dantego z samym sobą. Staje się on wnikliwym obserwatorem, oprowadzany po zaświatach zaczyna rozumieć, co tak naprawdę jest istotne na świecie. Uwypuklone zostają chrześcijańskie idee, a sama podróż przez Piekło, Czyściec i Raj ma wymiar alegoryczny: obrazuje podnoszenie się zwykłego człowieka z nizin upadku, aż do świętości.

Streszczenie "Boskiej Komedii"

Część 1: Piekło

Podroż Dantego rozpoczyna się w nocy z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek w 1300 roku. Zdaje sobie on sprawę, że znajduje się pośrodku swojego życia, gdyż ma 33 lata. Poemat rozpoczyna się stwierdzeniem, że twórca zgubił się w głębi ciemnego lasu. Jest to alegoryczne ukazanie grzechów, popełnianych przez ludzi późnego średniowiecza. 

Bohater odczuwa przerażenie, zdaje sobie sprawę z tego, jak wiele błędów popełnił. Ciemności rozświetla jednak symbolizujące dobroć Boga słońce. Wędrowiec zmierza ku niemu, lecz drogę zastępują mu zwierzęta: pantera, lew i wilczyca, symbolizujące zmysłowość, pychę i chciwość, czyli postawy które utrudniają ludziom zmierzanie bożą ścieżką. 

Z opresji Dantego ratuje Wergiliusz, autor "Eneidy", poeta, który zawsze był dla Alighierego inspiracją i wzorem. Obiecuje, że doprowadzi go do Boga, lecz droga musi wieść przez wszystkie trzy części zaświatów: Piekło, Czyściec i Raj. Informuje także, że został wysłany przez Beatrycze, która przebywa w Raju, a nad całą wędrówką będzie czuwał Bóg, którego wolą jest, aby Dante przebył ją całą.

Wergiliusz doprowadza bohatera do bramy Piekła. Jest to miejsce, w którym przebywają grzesznicy, odbywając wieczną karę za swoje ziemskie życie. Ta część zaświatów została stworzona przez zdrajcę Lucyfera, gdy został strącony z nieba. Tuż za wrotami znajduje się przedpiekle, w którym męki cierpią oportuniści, którzy naginali swoje zasady dla korzyści płynących z danej sytuacji. 

Dante rozpoznaje dwie postacie: współczesnego mu papieża Celestyna V i Poncjusza Piłata. Dusze zmarłych przewożone są łodzią Charona przez rzekę Acheront. Budowa Piekła jest bardzo uporządkowana: dzieli się bowiem na górne i dolne, składające się z konkretnej ilości kręgów. Znajdują się w nich ludzie, którzy nie okazali skruchy i żalu, z powodu swoich złych czynów. Z każdym kręgiem związany jest inny rodzaj grzechu, a te najcięższe kulminują się w środku.

Opisana zostaje wędrówka poety przez poszczególne kręgi Piekła. Pierwszy z nich zamieszkują dusze tych, którzy nigdy nie zostali ochrzczeni i nie poznali łaski bożej. Dante rozpoznaje wśród nich wielkich starożytnych twórców: Homera, Owidiusza czy Horacego. Nie cierpią oni jednak mąk, jedynie psychiczne, związane z niemożnością poznania Chrystusa. 

W drugim kręgu znajdują się postacie, które zgrzeszyły namiętnością, wyklęci kochankowie, także ci związani z mitologią. Trzeci krąg to miejsce pokuty dla dusz, które dopuściły się łakomstwa, a czwarty skąpych i rozrzutnych. W piątym, awanturnicy walczą ze sobą w rzece Stynks, przez którą przeprawiają się podróżnicy. 

Następnie Wergiliusz prowadzi Dantego do przejścia do Piekła Dolnego. Muszą przedostać się przez mur i moczary. Zostają napadnięci przez Erynie i Meduzę, lecz pomaga im wysłannik Boga. Do wrót grodu przewozi ich Flegiasz na swojej barce. Udaje im dostać się do szóstego kręgu, w którym przebywają heretycy, a w siódmym gwałtownicy: mordercy i samobójcy. Wszyscy cierpią wieczne męki, a piecze nad nimi sprawuje Minotaur.

Ósmy krąg, podzielony na dziesięć czeluści, to miejsce pokuty kolejno oszustów, pochlebców, symonistów, wróżbitów, oszustów, hipokrytów, złodziei, fałszywych doradców i schizmatyków. W kręgu dziewiątym znajdują się największy zdrajcy: Lucyfer, Judasz i Brutus. Są umieszczeni w lodzie, gdyż niewierność uznana jest za największy grzech. Poeci opuszczają Piekło i kieruja się ku kolejnemu etapowi swojej wędrówki, Czyśćcowi, znajdującego się na drugiej półkuli ziemskiej.

Część 2: Czyściec

Czyściec to miejsce, mające kształt zwężającego się ku górze wzniesienia. Cała kraina położona jest na wyspie, na którą wędrowcy docierają wczesnym rankiem Niedzieli Wielkanocnej. Tak samo jak poprzednio, struktura Czyśćca jest bardzo uporządkowana. Składa się on z dziewięciu części: wstępu, siedmiu zamieszkałych przez pokutników i ziemskiego raju. 

Cierpienia dusz w tych rejonach powiązane są jednak nie z rozpaczą, lecz nadzieją na zbawienie. Grzesznicy żałują popełnionych czynów, jednocześnie będąc pewnymi, że kiedyś czeka ich szczęśliwy koniec i połączenie z Bogiem. Poszczególne części Czyśćca zamieszkałe są przez pysznych, zazdrosnych, gniewnych, leniwych, chciwych, nieprzestrzegających umiaru w jedzeniu i piciu oraz lubieżnych. 

Kary, które zostały nadane pokutnikom nie trwają jednak wieczność, lecz mają im pomóc zrozumieć błędy i pozbyć się grzechów. To samo dzieje się z Dantem, oznaczonym na czole siedmioma literami P. Przemierzając Czyściec i obserwując dusze, sam wyzbywa się ziemskich win. Znaki zostają zmazywane z jego oblicza, a ostatni znika, gdy wraz z wstępującymi do Raju postaciami przechodzi przez oczyszczającą ścianę ognia. Udaje mu się wkroczyć do raju ziemskiego, gdzie pozostawia go Wergiliusz. Spotyka swoją ukochaną Beatrycze, która zostaje jego przewodniczką.

Część 3: Raj

Droga do właściwego Raju związana jest z przebyciem dziewięciu kolejnych niebios Ptolemeusza. Podróżnik trafia na Księżyc, Merkurego, Wenus, Słońce, Marsa, Jowisza i Saturna. Przedostatnim etapem wędrówki staje się niebo dziewiąte, który opisany jest jako rejon ruchomy. To siedziba aniołów, stworzonych po to, by odbijały blask bijący od Boga i świadczyły o jego istnieniu. Ostateczny punkt na trasie Dantego to Empireum, ognista rzeka, otoczona kwiatami. 

Brak tam czasu i przestrzeni, wszystko bowiem pozostaje pod ogromnym wpływem znajdującego się blisko Stwórcy. Alighierego opuszcza Beatrycze, a towarzyszem staje się św. Bernard z Clairvaux. Nie obowiązują ich prawa fizyki, poeta pełen ekstazy unosi się w powietrzu. Ogląda oblicze Boga i opisuje go jako "miłość, co wprawia w ruch słońce i gwiazdy". Tutaj kończy się jego wędrówka.



Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Sentymentalizm - definicja terminu związanego z epoką oświecenia, cechy i wyznaczniki sentymentalizmu, przedstawiciele. więcej