​Clive Staples Lewis - biografia i twórczość

Clive Staples Lewis kojarzony jest przede wszystkim z Narnią, magiczną krainą z kultowych książek dla dzieci. Ale był przecież twórcą wielu filozoficznych, poważnych rozpraw i książek zdecydowanie dla dorosłych. Jaki był? Wiele zdradza jego wieloletni serdeczny przyjaciel, Tolkien, który sportretował "Jacka" jako enta Drzewca w swym Władcy pierścieni.

Clive Staples Lewis - biografia

Clive Staples Lewis, znany częściej jako C.S. Lewis, dla przyjaciół "Jack" urodził się w Belfaście, 29 listopada 1898 roku. Jego rodziców połączyła miłość do literatury oraz szeroko rozumianej kultury - pasja, w którą angażowali się zupełnie poza swym "właściwym" wykształceniem (ojciec był prawnikiem, a matka - matematyczką). 

Oprócz Clive’a mieli jeszcze starszego syna, Warrena. Bracia byli ze sobą przez całe życie pisarza (zmarł jako pierwszy) bardzo blisko związani. Jackiem zaczęto nazywać Clive’a już jako czterolatka, gdyż wtedy wyraźnie sobie tego zażyczył. Karierę pisarską przyszły twórca Narnii zaczął już w wieku lat sześciu. Jego dziecinne dzieła doczekały się zresztą publikacji. 

Reklama

Jako dziesięciolatek "Jack" czyta Raj utracony Miltona. W tym samym roku życia traci też matkę - jest to pierwsza bliska mu osoba, którą zabiera rak. Pogrążony w żałobie ojciec wysyła młodszego syna do bardzo traumatycznie na niego wpływającej szkoły, gdzie panuje przemoc i którą po latach pisarz będzie wspominał jako ucieleśnienie wszelkiego zła. Ostatecznie po paru jeszcze zmianach, ojciec decyduje o zatrudnieniu dla swego wrażliwego syna prywatnego nauczyciela. 

Dwa lata takiej właśnie edukacji C.S. Lewis będzie postrzegał jako najważniejsze dla swego rozwoju intelektualnego. Po nauce tej, a następnie pobycie w Oksfordzie, gdy wybucha I wojna światowa, pisarz trafia do korpusu kadetów, a następnie przerzucony zostaje na front do Francji. Podczas pobytu w wojsku zaprzyjaźnia się z chłopakiem, który ginie. Clive Staples Lewis będzie opiekował się powierzoną jego opiece matką przyjaciela do końca jej dni. Pani Moore staje mu się na tyle bliska, że biografowie często nie mają pewności co do charakteru związku między nimi. 

Jeszcze przed zakończeniem wojny ukazuje się pierwszy tomik poezji C.S. Lewisa. Jest on pełen pesymistycznych utworów, w których można odczytać i refleksje bliskie ateizmowi. Po wojnie artysta kontynuuje studia w Oksfordzie, a po ich zakończeniu podejmuje na uniwersytecie pracę naukową. Osiada w Magdalen College, gdzie spędzi kolejne trzydzieści spokojnych lat. 

Powoli wyrabia sobie pozycję jako wykładowca filozofii, zawiera również pierwsze, wcale na początku nieoczywiste, przyjaźnie - jak ta z Tolkienem, z którym Lewisa zdaje się więcej dzielić niż łączyć. Cały czas trwa jego niejednoznaczny związek z panią Moore, która przeprowadziła się dla niego do Oksfordu. Kiedy umiera ojciec pisarza (i jego, jak wcześniej matkę, uśmierca rak), do domu wraca cały czas pełniący służbą wojskową Warren.

Bracia, zlikwidowawszy stary dom, zamieszkują razem w zakupionym domu z ogrodem na przedmieściach Oksfordu. Wraz z nimi wprowadza się tam i pani Moore z córką, na której utrzymanie również łożył pisarz. Jednak "Jack" nie wyrzeka się mieszkania w Magdalen College i to tu głównie mieszkają on i jego brat. Tu spotyka się również grono ich przyjaciół, a Clive Staples Lewis przechodzi stopniowe nawrócenie na katolicyzm. Tu też Tolkien zaczyna czytać swego Hobbita i zaczynają się toczyć dyskusje na temat zasadności ukazywania w literaturze światów alternatywnych.

Wszystkie te ostatnie rzeczy wiążą się ze spotkaniami sławetnego klubu dyskusyjnego Inklingów, którego głównymi gwiazdami są właśnie Tolkien, Williams i sam gospodarz. To wtedy ten ostatni pisze dzieła Z milczącej planety oraz Listy starego diabła do młodego. Zwłaszcza ta druga zasłynęła jako dzieło popularyzujące religię katolicką, dzięki życiowemu sposobowi przekazywania prawd wiary. 

W czasie II wojny światowej pisarz rozpoczyna zaś swój cykl cotygodniowych, krótkich prelekcji w radiu BBC, gdzie jak sam rzecz nazywał, naucza "codziennej teologii". Był to początek trwalszej współpracy z radiem, gdyż Lewisowska logiczna argumentacja w dowodzeniu słuszności wiary w życiu, cieszyła się wielkim powodzeniem, trafiła nawet za ocean. 

W 1950 roku zaś ukazał się pierwszy z tomów cyklu o Narnii. Pisarz zyskał nim ogromną popularność, ale jednocześnie stracił przyjaciela - Tolkien z tak naprawdę sobie tylko znanych powodów źle przyjął dzieło przyjaciela. 

Sława zaowocowała m.in. bardzo bogatą korespondencją, która do niego napływała także z odległych zakątków świata. W ten sposób pisarz poznał Helen Joy Davidman Gresham, wcześniej marksizującą Żydówkę, teraz - dzięki jego wpływowi - bliską nawrócenia chrześcijankę. Korespondencja między sześćdziesięcioletnim wówczas Jackiem a dwadzieścia lat od niego młodszą Joy prędko stała się zażyła, a mająca wcześniej nadzieję na ocalenie swego rozpadającego się małżeństwa matka dwojga synów, którą była Joy, uświadomiła sobie, że ma ochotę poznać pisarza osobiście.

Choć długo broniący się przed zaangażowaniem zatwardziały stary kawaler Jack, czasem nawet unikał bliższych spotkań, nie mógł nie ulec wdziękowi błyskotliwej Amerykanki. Ostatecznie 23 kwietnia 1956 roku para zawiera związek małżeński i rozpoczyna się nowy etap w życiu Lewisa. Jak sam nazywa to w swej autobiografii, zostaje Zaskoczony przez Radość (Joy) .

Niestety, idyllę przerywa już po dziewięciu miesiącach tragiczna wiadomość o raku kości wykrytym u Joy. Żona Lewisa jest umierająca, lekarze nie decydują się nawet na jej hospitalizację, tylko odsyłają do domu. Wtedy staje się coś zakrawającego na cud - choroba Joy zdaje się cofać i małżeństwo przeżywa pełny rozkwit uczucia. A jednak już po kilku miesiącach nadzieje okazują się płonne - u Joy zostają odkryte kolejne przerzuty, nie ma cudownego wyzdrowienia. 

Dla żony Lewis podejmuje jeszcze jedno do tej pory niewyobrażalne w swym spokojnym życiu wyzwanie i odbywają podróż do Grecji, która zawsze była marzeniem umierającej Joy. Po powrocie z niej żona Jacka odchodzi 13 lipca 1960 roku, po przeżyciu z pisarzem czterech lat. Lewis przeżyje ją o trzy lata. 

Pisarz do końca życia opiekuje się synami Joy, w miejsce dawnych przyjaciół (o ostatecznym zerwaniu z Tolkienem zadecyduje skandaliczne według zagorzałego katolika Tolkiena małżeństwo Jacka) pojawią się nowe, ważne znajomości. Ostatnie dni Lewisa będą jednak obfite w dokuczliwości zdrowotne. 22 listopada 1962 roku, w tym samym dniu, co John F. Kennedy oraz Aldous Huxley, pisarz umiera.

Clive Staples Lewis - twórczość

Niezwykle płodny twórca Clive Staples Lewis pisał dzieła różnego typu. W jego dorobku znajdziemy:

Prozę literacką

·         Pakameria

·         The Pilgrim's Regress

·         Trylogia kosmiczna

·         Z milczącej planety

·         Perelandra albo Podróż na Wenus

·         Ta ohydna siła

·         Listy starego diabła do młodego

·         Podział ostateczny

·         Opowieści z Narnii (Lew, czarownica i stara szafa, Książę Kaspian, Podróż Wędrowca do Świtu, Srebrne krzesło, Koń i jego chłopiec, Siostrzeniec czarodzieja, Ostatnia bitwa

·         Póki mamy twarze - Mit opowiedziany na nowo

·         Letters to Malcolm: Chiefly on Prayer

·         The Dark Tower and other stories

·         Pakameria. Zanim Powstała Narnia

Poezję

·         Spirits in Bondage

·         Dymer

·         Narrative Poems

·         The Collected Poems of C. S. Lewis

Prozę niebeletrystyczną

·         The Allegory of Love: A Study in Medieval Tradition

·         Rehabilitations and other essays

·         The Personal Heresy: A Controversy

·         Problem cierpienia

·         A Preface to Paradise Lost

·         The Abolition of Man

·         Cudy. Wprowadzenie ogólne

·         Arthurian Torso

·         O wierze i moralności chrześcijańskiej

·         English Literature in the Sixteenth Century Excluding Drama

·         Zaskoczony radością - moje wczesne lata

·         Reflections on the Psalms

·         Cztery miłości

·         Studies in Words

·         An Experiment in Criticism (1961)

·         Smutek

·         Odrzucony obraz

·         Bóg na ławie oskarżonych

·         Studies in Medieval and Renaissance Literature

·         Spenser's Images of Life

·         Listy do nieznajomej

·         Selected Literary Essays

·         Of Other Worlds

·         All My Road Before Me: The Diary of C. S. Lewis 1922-27

·         Essay Collection: Literature, Philosophy and Short Stories

 

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Co to jest topos Topos to utrwalony obraz, motyw, wątek, temat powtarzający się w dziełach (literackich, malarskich, rzeźbiarskich itp.) danego kręgu kulturowego w różnych epokach. W szerszym... więcej