​Czarnoksiężnik z Archipelagu - streszczenie

Czarnoksiężnik z Archipelagu to powieść fantasy Ursuli le Guin otwierająca jej kultowy cykl fantasy, zatytułowany Ziemiomorze. Zarówno ona, jak i cały cykl zachwyciły czytelników na całym świecie. Dlatego na ich postawie nakręcono serial. Jak często jednak bywa, autorka oceniła go bardzo krytycznie.

Wojownicy we mgle

Duny mieszka w wiosce Dziesięć Olch na wyspie Gont. Mając rok traci matkę, zostaje ze swym ojcem, który jest kowalem. Duny pomaga w kuźni, ale nie czyni tego z radością - jest niezależnym i swobodnym duchem, lubi włóczyć się po polach i lasach. 

Jako siedmiolatek podgląda swą ciotkę, siostrę matki i wiejską czarownicę, która umie przywoływać zwierzęta, np. pasące się pod jej opieką kozy. Następnego dnia chłopiec naśladując ciotkę, czyni to samo. Widząc to ciotka Dunego podejmuje decyzję o zajęciu się edukacją zdolnego i obdarzonego mocą chłopca, ucząc go Pradawnej Mowy oraz przywoływania innych zwierząt, np. dzikich ptaków. 

Reklama

Mniej więcej w tym samym czasie na wioskę rodzinną Duny’ego napadają piraci zwani Kargami. Większość mieszkańców wioski zdążyła się przed nimi skryć w górskiej jaskini, ale nie wszyscy. Zabrakło w niej m.in. ojca głównego bohatera, zbyt przywiązanego do swej kuźni, by ją opuścić. Duny ucieka się w nocy do czarów - całą wioskę spowija mgłą, w której Kargowie zaczynają się gubić i spadać w przepaść. 

Resztę rozpędzają mieszkańcy wioski. Ofiar w efekcie jest niewiele, ale sam Duny nadużywszy swej mocy, zapada na zdrowiu i traci siły. Gdy dochodzi po jakimś czasie do zdrowia, wioskę odwiedza niezwykły gość - jest to mag Ogion Milczący. Jego uwaga skupia się na zdolnym chłopaku. Oświadcza, że po ceremonii nadania Duny’emu jego męskiego, dorosłego imienia, może zabrać go ze sobą na naukę. Ponieważ zignorowanie tej propozycji byłoby odebraniem chłopakowi szansy na wielką przyszłość - dawny Duny, teraz już jako Ged, opuszcza rodzinną wioskę, by udać się w celu spełnienia swego przeznaczenia. Tak opuszcza wyspę Gont.

Cień

Początkowo nauka rozczarowuje żądnego wrażeń chłopca. Z racji, że oczekiwał pokazu możliwości Ogiona Milczącego i jego spektakularnych czarów, czuje się niemile zaskoczony pobytem u czarodzieja, który nakazuje mu naukę cierpliwości i pokory, bo uważa, że ta nauka jest chłopakowi najbardziej potrzebna. Wędrują zatem wiele, Ogion uczy Geda rozpoznawania roślin i przebywania w naturze. Gdy docierają wreszcie do miasteczka Re Albi, spędzają tam całą zimę, podczas której Ged uczy się pisać i czytać starożytne runy, co jest wreszcie oczekiwanym długo pierwszym krokiem do uprawiania magii. 

Rzeczywiście wykazuje się szczególnymi zdolnościami w przywoływaniu ptaków oraz zwierząt i z racji upodobania do dzikości tych pierwszych, zaczyna być nazywany Krogulcem. Któregoś dnia jego spokój mąci napotkana córka władcy miasteczka, która zadaje mu pytanie o umiejętność, której Krogulec jeszcze nie posiada: przyzywanie duchów zmarłych.

Ged co prawda mówi jej, że gdyby chciał, zrobiłby to, ale tak naprawdę wcale nie jest tego pewien i ma wrażenie, że dziewczyna czuje to i w duchu z niego drwi. Na kolejne pytanie, o to, czy chłopak jest w stanie zmienić się w coś innego, po jego chwilowym wahaniu, sama sobie odpowiada, że jest jeszcze za młody. Od tej pory Krogulec z uporem szuka w księgach swego mistrza zaklęcia, z którego dowiedziałby się, jak zmieniać kształt. Nie udaje mu się jednak poznać tej tajemnicy, zamiast tego poznaje zaklęcie przywołujące zmarłych. 

Jego moc jest tak wielka, że sam fakt przeczytania go powoduje nagłą ciemność, zimno i przywołanie sunącego ku przerażonemu chłopakowi cienia. Geda ratuje pojawienie się Ogiona we światłości. Mistrz udziela mu pouczenia. Mówi, że każdy czar służy albo dobru, albo złu, co należy rozważyć przed lekkomyślnym użyciem go. Sugeruje też chłopakowi, że powinien udać się na dalszą naukę do szkoły magów na wyspie Roke. 

Ged zgadza się i udaje do szkoły, w drodze do niej rozczarowując marynarzy, na których statku płynie, nieumiejętnością odnalezienia się w ciemności i zapanowania nad żywiołami. Szaleje wielka burza i przydałaby się jego pomoc. Nie to jednak jest największym problemem, a fakt, że przywołując nieświadomie ducha, Ged uczynił coś, co zaważy cieniem nie tylko na jego własnym życiu, a na losach całej magii Ziemiomorza: otworzył wrota do świata umarłych. Nieświadom tego Ged dociera do Roke.

Szkoła Czarnoksiężników

W szkole Krogulec zyskuje szansę uczenia się magii u największych żyjących mistrzów tej sztuki, ale najbardziej cieszy go szansa nauki u arcymaga Nemmerle. Zdobywa w szkole wielu przyjaciół - szczególnie bliski mu jest ciemnoskóry, krępy Vetchaale. 

Poznaje też jednak przemądrzałego szlachcica Jaspera, który z jakiegoś powodu nienawidzi Geda i próbuje go nakłonić do pojedynku sił, czemu chłopak z wyspy Gont długo nie ulega. Przebywając na Roke Ged też poznaje historię elfiej księżniczki Elfarran, kobiety tak pięknej, że aż będącej przyczyną niejednej wojny.

Uwolniony Cień

Piętnastoletni Ged jest najmłodszym, ale i jednym z najpilniejszych uczniów w szkole. Któregoś dnia jednak daje się sprowokować Jasperowi i namówić pojedynek w przyzywaniu duchów zmarłych. Ged zamierza przyzwać legendarną elfią księżniczkę Elfarran. Zamiast niej jednak zjawia się mroczny Cień, który kiedyś został odegnany przez Ogiona, a teraz rzuca się na chłopaka prawie go zabijając. 

Interwencja arcymaga Nemmerle ratuje Krogulca, ale mag traci w ten sposób tyle swych sił, że ceną jest jego śmierć. Nowym arcymagiem zostaje Genscher, który wyjaśnia Gedowi, że przywołał wcielone zło, które będzie go prześladować już całe życie. Pozwala mu zostać na wyspie i kształcić się dalej, ale udziela mu lekcji pokory mówiąc, że największym przekleństwem wabiącym Cień jest fakt, że przywołała go pycha i duma Geda, co kosztowało życie przyjaciela i zmusi bohatera do zmierzenia się w końcu ze złem. 

Ged kontynuuje zatem naukę, ale musi po pewnym czasie pożegnać przyjaciela, Vetcha. Ten zdradza mu przed rozstaniem swe prawdziwe imię i mówi, że przywołanie go nim: Estarriol!, będzie dla Krogulca zawsze gwarancją uzyskania pomocy. W osiemnastym roku życia Ged zdobywa w końcu tytuł czarownika i jest to kres jego nauki: opuszcza Roke.

Smok z wyspy Pendor

Jako miejsce na życie Ged wybiera miasteczko Low Torning na samym skraju Archipelagu, gdyż mieszkający tam ludzie prosili o przysłanie im czarownika - na sąsiadującej z nimi najbliższej wyspie Pendor mieszkają smoki. Ged zaprzyjaźnia się z budowniczym łodzi o imieniu Pechvarry. Któregoś dnia dziecko przyjaciela poważnie zapada na zdrowiu i by je ratować Ged udaje się za duszą chłopca na drogę do krainy zmarłych. Tam czeka na niego wróg - Cień. 

Chłopiec zostaje uratowany, ale uwolnienie się samego Geda za pomocą światła, którego lęka się Cień, kosztuje go wiele sił i długie miesiące rekonwalescencji. Po dojściu do siebie, Krogulec postanawia uczynić coś wartościowego dla mieszkańców Low Torning i raz na zawsze uwolnić ich od smoków. Wie bowiem, że Cień zna jego miejsce pobytu i w związku z tym musi opuścić skraj Archipelagu. 

Udaje się zatem na Pendor. Wyspę zamieszkuje dziesięć młodych i jeden stary smok, który ignoruje Geda tak długo, aż nie uśmierca on pięciu młodych smoków. Wymawiając prawdziwe imię smoka, Yevaud, Ged wymusza na nim układ w myśl którego nie będzie już on polować na wyspach zamieszkałych przez ludzi. Jest nieugięty, mimo że Yevaud próbuje go skusić możliwością ujawnienia mu imienia Cienia.

Ścigany

Ged daremnie próbuje udać się znów na Roke - statek, na którym płynie nie może dobić do wyspy przez odpychające go magiczne wiatry. W efekcie ląduje na wyspie Serd, gdzie jest zupełnie obcym, nieznanym przez nikogo przybyszem. Nie może jednak uwolnić się od przeświadczenia, że Cień podąża za nim i jest coraz bliżej. 

Udaje się zatem na Havnor. Tu spotyka tajemniczego maga, od którego otrzymuje radę, by płynąć na Osskil, gdzie zyska szansę na znalezienie broni przeciwko Cieniowi. Ged podąża tam na statku, na którym poznaje m.in. marynarza, który jest tak naprawdę gebbethem, czyli ludzkim ciałem, które przejętym przez Cień. 

Ged jednak nie wie o tym, przez co Skiorh, jak ma nazywać się fałszywy marynarz, zostaje jego przewodnikiem. Skiorh woła Geda po imieniu, choć nie ma prawa go znać, zatem z racji, że nie jest to prawdziwe imię, Gedowi udaje się uciec. Biegnie w stronę znajdującego się na wzgórzu dworu. Traci przytomność wbiegłszy za bramę, nie dając już rady zatrzasnąć jej za sobą.

Lot sokoła

Ged odzyskuje przytomność znajdując się w towarzystwie pani dworu, która nosi imię Serret. Znów trudno mu podźwignąć się, zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Gdy w końcu do tego dochodzi, poznaje jeszcze małżonka Serret, który wraz z żoną pokazuje mu największy skarb dworu; jest to kamień Terrenon, dający moc poznania przeszłości i przyszłości. Ged jednak nie chce korzystać z jego możliwości. 

Tymczasem w Serret Krogulec rozpoznaje córkę władcy Re Albi, której pytania kiedyś nakłoniły go do samotnego wertowania ksiąg Ogiona i wezwania po raz pierwszy zmarłego. Serret snuje plany władania wyspą wraz z Gedem. Kiedy odkrywa je jej mąż, Ged znajduje się w wielkim niebezpieczeństwie - rozgniewany władca dworu nasyła na niego stworzenia, które mają go uśmiercić. 

Zamieniwszy się w sokoła, bohater ucieka na wyspę Re Albi, gdzie przebywał wraz z Ogionem. Długi lot powoduje, że zatraca swą ludzką tożsamość i nie może już przestać lecieć. Półżywego ze zmęczenia znajduje go dawny mistrz i przywraca mu ludzką postać. Gdy Ged dochodzi do siebie, toczy z Ogionem wiele rozmów na temat natury Cienia. 

Zgodnie ze słowami Ogiona, niemożliwym jest, by Cień nie posiadał imienia, nie ma bowiem na świecie rzeczy, która by go nie posiadała. Ogion stwierdza też, że już pora na kres ucieczek i rzucenie wyzwania Cieniowi. Ged nie waha się długo i zaraz następnego dnia wyrusza, by wyjść wrogowi naprzeciw.

Pościg

Bohater, wsiadłszy w małą łódkę, postanawia rzucić wyzwanie Cieniowi na morzu. Prawie dochodzi do starcia, jednak wsiadł do łódki i na przeszkodzie staje wielka fala, która roztrzaskuje łódkę maga o skały, w efekcie czego zostaje on wyrzucony na malutkiej, zapomnianej wysepce. Zamieszkana jest ona tylko przez parę niemych staruszków. Pojawienie się Geda przeraża ich początkowo, jest pierwszym od wielu lat człowiekiem.

Potem jednak staruszka darowuje mu kawałek metalu. Okaże się on być później połową wielkiego talizmanu - pierścienia Erreth-Akbego. Ged rusza dalej popłynął dalej. Cień znów zjawia się w jego łodzi, ale ucieka pod wpływem światła. I tak kolejnym etapem podróży Geda jest mała wioska na wyspie Dłonie.

Iffish

Ged buduje łódź, leczy mieszkańców i pomaga im dzięki swej magii. Dzięki temu zyskuje informację o pojawiającym się na wyspie człowieku, który nie rzucał cienia. Krogulec domyśla się, że to jego wróg. Płynie zatem dalej, aż dociera na wyspę Iffish, z której pochodził Vetch. Jego szkolny przyjaciel, zmartwiony kłopotami Geda, postanawia płynąć wraz z nim.

Morze Otwarte

Po długiej żegludze, przyjaciele dopływają wreszcie na Morze Otwarte, a potem na jego kres. Tu czeka na niego Cień - Ged staje naprzeciwko niego w ciemności i obserwuje jego grę polegającą na zmienianiu się bezustannie na kształt znanych Gedowi osób. 

Momentem przełomowym jest chwila, w której bohater pojmuje, że Cień to mroczna strona jego samego, zatem i ich imię jest wspólne. Nazywa Cień zatem imieniem Ged i zyskuje moc, by połączyć się z nim w jedno. W ten sposób zyskuje wolność. Teraz może wrócić z Vetchem do jego domu na wyspie Iffish.

 

 

 

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Sentymentalizm - definicja terminu związanego z epoką oświecenia, cechy i wyznaczniki sentymentalizmu, przedstawiciele. więcej