​Emil Zola - biografia i twórczość

Emil Zola jest kojarzony z naturalizmem. Nim został jednak autorytetem, musiał pogodzić się z odrzuceniem.

Emil Zola - biografia

Emil Zola urodził się 2 kwietnia 1840 r. w Paryżu. Ojciec, Francesco Zolla, był pochodzącym z Włoch inżynierem, który we Francji poślubił Émilie Aurélie Aubert, matkę przyszłego pisarza. Na jakiś czas, dopóki żył ojciec, rodzina Emila Zoli przeniosła się na Prowansję, po śmierci Francesca Zolli zaś znów wróciła do Paryża. Ale edukację szkolną odebrał mały Emil w miejscowości Aix-en-Provence, gdzie poznał Paula Cézanne’a. 

Pierwsze utwory przyszłego naturalisty były wyrazem jego fascynacji romantyzmem, który odkrył jeszcze w szkole, co zaowocowało wielkim szacunkiem do pisarstwa Victora Hugo. Jednakże literatura, póki co, musiała pozostać kwestią pobocznych zainteresowań - młody Emil Zola z racji niedostatku rodziny musiał zająć się pracą zarobkową. To, w połączeniu z tęsknotą za przyrodą Prowansji oraz problemami w szkole, a następnie z poszukiwaniem pracy, spowodowało początkową niechęć młodego Zoli do miasta, do którego trzeba było z przyczyn finansowych powrócić. 

Reklama

Podjął jednak nielubianą pracę urzędnika w firmie wysyłkowej, by z ulgą uwolnić się od niej i zostać pracownikiem wydawnictwa Hachette (nie były to zresztą jedyne zajęcia, którymi parał się pisarz). Nadzieje matki związane z ewentualną karierą prawniczą syna, musiały zostać rozwiane; Zoli nie udało się zdobyć bakalaureatu otwierającego drogę na studia. Wszystko to jednak nie oznaczało jednak porzucenia przez niego pasji literackich i wkrótce Emil Zola sam został autorem. 

Jego debiutanckie dzieła były dramatami i nie zyskały uznania ani krytyki, ani odbiorców. Choć dziś Teresa Raquin oraz Spadkobiercy pana Rabourdin to pozycje bardzo cenione, jednak wówczas ich chłodne przyjęcie dało do zrozumienia młodemu autorowi, że musi obrać inną drogę twórczą. Sprzyjało temu zresztą to, jak ułożyło się prywatne życie autora. 

Zola, żyjąc na granicy ubóstwa, poznał bohaterów swych kolejnych dzieł, przy czym skłonił się w stronę powieści, by ich rzetelnie oddać. To, co tak zafascynowało go w literaturze romantycznej, stało się nieadekwatne do oglądanej rzeczywistości nędzy, której opisowi stanowczo nie sprzyja poezja, a proza. Zmieniły się zatem fascynacje młodego twórcy, który romantyków zaczął krytykować. 

Pierwszą próbą pójścia w nowym kierunku był cykl stawiający sobie jako cel dokładny opis warunków życia we Francji współczesnej Zoli - Rougon-Macquartowie. Historia naturalna i społeczna rodziny za Drugiego Cesarstwa. Dzieło to liczyło aż 20 tomów, które ukazywały się w latach 1871-1893. Wraz z nową drogą twórczą kształtowała się również nowa postawa ideologiczna twórcy, który zaczął coraz wyraziściej iść w kierunku socjalizmu i antyklerykalizmu. 

Kiedy opublikował swą kolejną powieść - W matni, zyskał nią taką sławę i rozgłos, że śmiało można orzec, iż przewyższył nim samego Victora Hugo, którego tak wielbił. A jednak następnym posunięciem bezkompromisowego autora był przysłowiowy strzał w kolano - zareagował listem otwartym na tzw. aferę Alfreda Dreyfusa, czyli wywodzącego się z rodziny żydowskiej oficera francuskiej armii, którego podejrzewano o przekazywanie informacji Niemcom. 

Przeciwko osadzeniu go w więzieniu Zola napisał bardzo emocjonalny list Oskarżam, w którym zarzucił rządowi działania motywowane antysemityzmem. W ten sposób Emil Zola zachował czyste sumienie, ale i znalazł się na Indeksie Ksiąg Zakazanych. 

Dlatego zagadką nigdy nie rozwiązaną pozostają okoliczności śmierci artysty, która miała miejsce 29 września 1902 r.. Teoretycznie mógł być nią wypadek, ale równie dobrze mogło być to zabójstwo niewygodnego z przyczyn politycznych, a popularnego artysty - rzekomo wadliwa konstrukcja piecyka spowodowała zatrucie tlenkiem węgla. Jaka była prawda, nigdy nie odkryto.

Emil Zola - twórczość

Choć Zola w pewnym momencie życia stał się krytykiem do tej pory cenionych romantyków, można stwierdzić, że coś z ich poetyki jednak zostało wiernie zachowane i w jego dziełach, stricte naturalistycznych. Zakładając absolutny obiektywizm narratora i porzucenie romantycznego rozmachu w kreacji bohaterów oraz opisach miejsc, nie uniknął jednak efektowności, dla której obfite w jego twórczości opisy najbardziej prozaicznych miejsc fascynują. Oprócz literatury, parał się również dziennikarstwem. Jego najważniejsze dzieła to:

 

·         Cykl 20 powieści pt. Rougon-Macquartowie (1871-1893);

·         Teresa Raquin (Thérese Raquin, 1867)

·         trylogia Trzy miasta (Trois villes, 1894-1897)

 

Na cykl Rougon-Macquartowie składają się:

·         Pochodzenie rodziny Rougon-Macquartów (La Fortune des Rougon, 1871)

·         Zdobycz (La Curée, 1871-72)

·         Brzuch Paryża (Le Ventre de Paris, 1873);

·         Podbój miasta Plassans (La Conquête de Plassans, 1874)

·         Grzech księdza Mouret (La Faute de l'Abbé Mouret, 1875)

·         Jego ekscelencja Pan Minister Rougon (Son Excellence Eugène Rougon, 1876)

·         W matni (L'Assommoir, 1877)

·         Kartka miłości (Une Page d'amour, 1878)

·         Nana (Nana, 1880)

·         Kuchenne schody (Pot-Bouille, 1882)

·         Wszystko dla pań (Au Bonheur des Dames, 1883)

·         Radość życia (La Joie de vivre, 1884)

·         Germinal (Germinal, 1885)

·         Dzieło (L'Œuvre, 1886)

·         Ziemia (La Terre, 1887)

·         Marzenie (Le Rêve, 1888)

·         Bestia ludzka (La Bête humaine, 1890)

·         Pieniądz (L'Argent, 1891)

·         Klęska (La Débâcle, 1892)

·         Doktor Pascal (Le Docteur Pascal, 1893)

Na trylogię Trzy miasta składają się:

·         Lourdes

·         Rzym

·         Paryż

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Nić Ariadny - znaczenie "Nic Ariadny" to związek frazeologiczny oznaczający pomoc w rozwiązaniu skomplikowanego problemu, sposób na przezwyciężenie trudnej sytuacji, ułatwienie trudnego... więcej