Ironia tragiczna - definicja i przykłady

Ironia tragiczna - wyjaśnienie pojęcia

Ironia tragiczna charakteryzuje los bohatera tragedii antycznej i jest jednym z wyznaczników tego gatunku dramatycznego. Aby zrozumieć, co to jest ironia tragiczna, należy przywołać ogólne pojęcie ironii jako środka stylistycznego w warstwie znaczeniowej wypowiedzi. 

Ironia polega na niezgodności dosłownego brzmienia słów i ich rzeczywistego, przenośnego sensu. Ironia tragiczna jest szczególnym rodzajem ironii. Opiera się na różnicy, jaka zachodzi między tym, co bohater wie o sobie i jak ocenia swoje położenie a stanem faktycznym, który jest dla niego ukryty. Widz dramatu zna prawdę, może obserwować bohatera uwikłanego w konsekwencje swojej nieświadomości.

Reklama

Z pojęciem ironii tragicznej związane są takie właściwości starożytnej tragedii jak konflikt tragiczny, wina tragiczna, zbłądzenie tragiczne, pycha (hybris).

Ironia tragiczna na przykładzie "Króla Edypa" Sofoklesa

W "Królu Edypie" ironia tragiczna jest szczególnie wyeksponowana na tle pozostałych cech tragedii antycznej. W dramacie Sofoklesa wynika ona z niewiedzy bohatera na temat swojego prawdziwego pochodzenia. Uzyskując tylko część świadomości (przepowiednia wyroczni, że będzie ojcobójcą i mężem swojej matki), Edyp za wszelką cenę stara się uniknąć przeznaczenia (opuszcza ludzi, których uważa za rodziców). 

Mimo to jest z góry skazany na klęskę, gdyż jest tylko pionkiem w rękach Fatum. Ironia tragiczna polega też na tym, że im bardziej bohater broni się przed swoim losem, próbuje "przechytrzyć" bogów, tym łatwiej spełniają się kolejne punkty przepowiedni (nieświadomie zabija ojca Lajosa i żeni się z matką Jokastą). 

Ironia tragiczna tkwi także w fakcie, że pełnię wiedzy na temat swojego położenia Edyp zyskuje, gdy jest już za późno.


Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Neoplatonizm - definicja Neoplatonizm to system filozoficzny nawiązujący do poglądów Platona, powstały w II wieku n.e. w Aleksandrii, rozwijał się także w kolejnym stuleciu, był dominującym... więcej