Marność nad marnościami

Marność nad marnościami - znaczenie i interpretacja cytatu pochodzącego z Biblii, nawiązania.

Marność nad marnościami - co to znaczy

"Marność nad marnościami" to kluczowy cytat z biblijnej księgi Koheleta, inaczej Księgi Eklezjastesa, zaliczanej do ksiąg mądrościowych, zawierającej prawdy moralne i refleksje na temat ludzkiej egzystencji. Słowa "marność nad marnościami" wyrażają ideę przemijania, które stanowi podstawową zasadę istnienia. 

Zgodnie z nią wszystkie ludzkie sprawy są kruche i nietrwałe, ich naturą jest "marność". Wszelkie działania i dokonania człowieka są znikome wobec trwałego, powtarzalnego rytmu istnienia, przemijalności kolejnych pokoleń. Biblijny kaznodzieja, określając je jako "marność nad marnościami", sprowadza ludzkie życie do krótkiego, nieznaczącego epizodu w odwiecznym porządku świata ("słońce wschodzi i zachodzi", "wszystkie rzeki płyną do morza").

Reklama

Marność nad marnościami - motyw vanitas

Prawda o zasadach rządzących światem i życiem ludzkim wyrażona słowami "marność nad marnościami" jest także nazywana motywem (toposem) wanitatywnym, czyli związanym z przemijaniem. Określenie to pochodzi od łacińskiej wersji cytatu "marność nad marnościami, i wszystko marność", brzmiącej "vanitas vanitatum et omnia vanitas". Ważnym elementem tego motywu jest stosunek człowieka do czasu. 

Życie ludzkie jest nieuchronnie podporządkowane czasowi.  Czas ogranicza każdy aspekt egzystencji, sprawia, że wszystko ma swój kres, zarówno rzeczy pozytywne (śmiech, radość, miłość), ale też negatywne (nienawiść, smutek, płacz). Nastąpi koniec młodości, dobrobytu, mądrości, ponieważ jak powiada Kohelet wszystko to "marność nad marnościami". 

Marność nad marnościami - nawiązania

Hasło "marność nad marnościami" inspirowało twórców innych epok. Szczególnym powodzeniem cieszyło się w epoce baroku, wpisywało się w światopogląd tej epoki dostrzegającej ulotność ludzkich spraw. Do formuły "marność nad marnościami" nawiązywali w swoich wierszach Mikołaj Sęp Szarzyński, Daniel Naborowski, Jan Andrzej Morsztyn.

Temat "marność nad marnościami" odzwierciedlał się także w sztuce epoki. Charakterystycznymi elementami jej estetyki były m.in. przypominające o nieubłaganie zbliżającej się śmierci czaszki, krucyfiksy, świece.


Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Co to jest topos Topos to utrwalony obraz, motyw, wątek, temat powtarzający się w dziełach (literackich, malarskich, rzeźbiarskich itp.) danego kręgu kulturowego w różnych epokach. W szerszym... więcej