​"Odyseja" Homera - streszczenie

"Odyseja" to epopeja Homera, pochodząca z epoki starożytnej.

Czas i miejsce akcji "Odysei"

Akcja Odysei rozpoczyna się w ostatnim roku dziesięcioletniej tułaczki Odyseusza, powracającego po wojnie trojańskiej do ukochanej ojczyzny, Itaki. W epopei przedstawione są też wcześniejsze losy bohatera, informacje o jego narodzinach i o oblężeniu Troi. 

Ukazana jest także historia całej jego podróży, którą bohater opowiada królowi Feaków Alkinoosowi. Wydarzenia rozgrywają się zarówno w krainach mitycznych (na Olimpie, bajecznych wyspach Kirke i Kalipso, w Hadesie, Troi czy Itace), jak i w miejscach realnych pod względem geograficznym.

Reklama

Streszczenie "Odysei"

Na Olimpie ma miejsce spotkanie bóstw. Atena, od początku sprzyjająca sprytnemu Odyseuszowi, wstawia się za marynarzem do Zeusa. Prosi go, aby pomógł w uwolnieniu go z wyspy, na której przetrzymywany jest przez Kalipso. Władca bogów decyduje się wysłać Hermesa z wiadomością do nimfy. Nie może zrobić nic więcej, gdyż król naraził się Posejdonowi, wyłupując oko jego syna Polifema.

Atena przyjmuje postać mężczyzny i pojawia się w Itace. Obserwuje zalotników, starających się o rękę czekającej na powrót męża Penelopy. Rozmawia z Telemachem, przepowiadając rychły powrót Odyseusza. Radzi młodzieńcowi, aby udał się po radę do innych wojowników, którzy przeżyli oblężenie Troi. 

Telemach próbuje wygonić wielbicieli, mieszkających w jego dworze, lecz okazuje się to niemożliwe. Wyrusza więc w podróż, aby poznać losy swojego ojca. Odwiedza Nestora, najbardziej szanowanego z przywódców, mieszkającego na Pylos. Staruszek opowiada mu o wojnie i późniejszym podziale na dwa obozy. 

Nie wie jednak co stało się ze statkami Odyseusza: wichura rozdzieliła bowiem ich okręty. Radzi młodzieńcowi, by porozmawiał z Menelaosem, gdyż ten jako ostatni powrócił do domu. Po złożeniu ofiary bogom Telemach udaje się do króla Sparty. Jego żona Helena opowiada przybyszowi o sprycie Odyseusza i podstępie z koniem trojańskim, który zapewnił Grekom wygraną. 

Oboje są przekonani, że bystry marynarz odnajdzie w końcu drogę do Itaki. Bożek Proteusz utwierdza ich w tej myśli, wyjawiając, że zaginiony przebywa na wyspie Kalipso.

W tym samym czasie adoratorzy Penelopy dowiadują się o wyjeździe Telemacha. Przygotowują zasadzkę, wierząc, że śmierć młodzieńca ułatwi im zdobycie ręki kobiety. Zeus, świadomy ich poczynań, radzi Atenie, aby otoczyła opieką także syna Odyseusza. Do Kalipso dociera rozkaz wypuszczenia marynarza. Przerażona nimfa przestaje zatrzymywać mężczyznę i pozwala mu zbudować tratwę. 

Wyprawia go na morze i zsyła pomyślne wiatry. Posejdon szybko go jednak zauważa, utrudniając powrót. Przewraca szalupę, lecz nieszczęsnego rozbitka ratuje boginka Leukotea. Dzięki niej trafia na brzeg wyspy Feaków. Dostrzega go świta królewny Nauzykai. Dziewczyna pomaga Odyseuszowi, daje mu ubranie i prowadzi na dwór swojego ojca. Na cześć przybysza zostaje przygotowana uczta. 

Król Alkinoos wysłuchuje historii jego tułaczki. Marynarz opowiada, jak potoczyły się jego losy po odpłynięciu z Troi. Na początku trafił na wyspę Kikonów, gdzie w bitwach stracił wielu towarzyszy. Gdy w popłochu odpływał z ich krainy, sztorm zaniósł statki na ląd Lotofagów: ludu, żywiącego się wyłącznie lotosem, który sprawiał, że tracili pamięć. Ledwo udało mu się opuścić te tereny, gdy znalazł się na wyspie cyklopów. Tam, wraz z towarzyszami Odyseusz został uwięziony w jaskini Polifema. Aby się z niej wydostać zmuszony był użyć podstępu: upił potwora i wypalił mu jedyne oko. 

Przedstawił mu się jako Nikt, dlatego okrzyki okaleczonej kreatury zostały zignorowane przez resztę cyklopów. Aby uciec z groty, wraz z marynarzami przywiązał się do podbrzuszy owiec. Tylko królewska pycha sprawiła, że odpływając z wyspy podał Polifemowi swoje prawdziwe imię. Potwór poskarżył się ze swoich krzywd Posejdonowi, co sprawiło, że bóg morza zaczął utrudniać Odyseuszowi powrót do domu. Zesłał na niego sztorm, po którym marynarz trafił na Eolię. 

Król wiatrów podarował mu worek pełen  wiatrów. Dalsza podróż przebiegała pomyślnie, lecz jeden z towarzyszy otworzył tajemniczy pakunek. Wichury porwały okręty, które ponownie przybiły do Eolii. Wielu ludzi Odyseusz stracił na kolejnej wyspie, zamieszkałej przez Lajstrygonów. Ludożercy zniszczyli parę statków i pozabijali marynarzy. 

Ledwo udało im się uciec. Dobili do wyspy, na której mieszkała czarodziejka Kirke. Zamieniła ona całą załogę w świnie, lecz król Itaki, chroniony przez Atenę, oparł się zaklęciom kobiety. Będąca pod wrażeniem jego uroku wróżbitka udzieliła wszystkim niemal rocznej gościny. Pomogła także Odyseuszowi dostać się do Hadesu, by mógł usłyszeć przepowiednię Tejrezjasza. Statki na swojej drodze minęły także tereny zamieszkiwane przez Syreny. Istoty te wabiły marynarzy pięknym głosem i wciągały pod wodę. 

Towarzysze jednak zakleili sobie uszy woskiem, a sprytny przywódca przywiązał się do masztu, by mógł wysłuchać magicznych, lecz potwornych śpiewów. Tragiczna w skutkach była za to przeprawa w cieśninie między Skyllą, a Charybdą: potwór pożarł paru nieuważnych śmiałków. Na wyspie Heliosa marynarze zabili byki, należące do boga słońca. Zostali za to ukarani śmiercią, przeżył jedynie Odyseusz. Morze wyrzuciło go na wyspę nimfy Kalipso, która zakochała się w nim i uwięziła na siedem lat.

Gdy Odyseusz kończy swoją opowieść król Alkinoos jest pod wielkim wrażeniem trudności, jakie przetrwał przybysz. Przygotowuje statek, który ma umożliwić mu w powrocie do rodziny. Kilka dni później szczęśliwy podróżnik opuszcza wyspę Feaków i w końcu trafia do ojczyzny. Zrozpaczony nie rozpoznaje ziemi swoich przodków. 

Pod postacią młodego chłopca pojawia się jednak Atena. Pociesza go i opowiada o sytuacji panującej w Itace. Przebiera Odyseusza za żebraka i radzi ukryć się u wiernego pastucha Eumaja. Sama udaje się do Sparty, by ostrzec Telemacha przed szykowaną na niego zasadzką. Ten wraca do Itaki inną drogą i spotyka się z ojcem w chacie pasterza. Szczęśliwi z niespodziewanego spotkania planują, jak pozbyć się z dworu adoratorów Penelopy. Telemach udaje się do matki, a Odyseusz podąża za nim, wciąż pod przebraniem. Poznaje go jedynie stary pies. 

Podczas uczty, w której uczestniczy jego rodzina i adoratorzy chodzi wokół stołu, prosząc o jedzenie. Zostaje wykpiony, co znosi z godnością. Penelopa potępia bezczelne zachowanie amantów, wyrzucając im, że rozkradają majątek jej męża. Ogłasza też, że o jej rękę może starać się tylko ten, który zdoła naciągnąć łuk Odyseusza i przestrzelić dwanaście stojących rzędem toporów. 

Nie rozpoznaje jednak męża w stroju żebraka. Każe niańce Euryklei, aby starym zwyczajem obmyła gościowi stopy. Opiekunka odkrywa tożsamość swojego pana po charakterystycznej bliźnie, jednak poproszona o dyskrecję nie mówi o tym nikomu.

Następnego dnia mają miejsce zapowiedziane przez Penelopę zawody. Zalotnicy po kolei stają w szranki, lecz żadnemu z nich nie udaje się wykonać trudnego zadania. Wszyscy ponoszą klęskę, gdy zgłasza się przybyły żebrak. Nikomu nie przychodzi do głowy, że może to być przebrany Odyseusz. Początkowo niechętni gachowie zgadzają się, by biedak spróbował swoich sił. Kpią z niego, lecz gdy z łatwością naciąga cięciwę i przeszywa topory rozpoznają króla. 

Dochodzi do krwawej rzezi, podczas której ojciec i syn pozbywają się natrętnych zalotników. Królowa schodzi do sali i poznaje małżonka. Szczęśliwa rzuca się w jego objęcia. Jej wierność przez dwadzieścia lat rozłąki zostaje wreszcie nagrodzona.

Następnego dnia Odyseusz odwiedza mieszkającego na wsi ojca Laertesa. Informuje go o wydarzeniach i biesiadują z radością. W międzyczasie lud dowiaduje się o krwawej zemście na adoratorach i burzy się przeciwko królowi. Zbieranina rusza ku jego domowi i nawiązuje się potyczka. Zwaśnionych ludzi jednoczy jednak szybko Atena, nakazując wszystkim rozejść się i żyć w zgodzie. Rozpoczyna się nowe życie Odyseusza.



Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Co to jest topos Topos to utrwalony obraz, motyw, wątek, temat powtarzający się w dziełach (literackich, malarskich, rzeźbiarskich itp.) danego kręgu kulturowego w różnych epokach. W szerszym... więcej