​Pareneza

Pareneza - definicja pojęcia związanego z epoką średniowiecza i główne wzorce parenetyczne.

Co to jest pareneza

Pareneza to termin pochodzący od greckiego słowa parainesis, czyli "zachęcanie", oznaczający przekazywanie pouczeń moralnych w formie dawania wzorców godnych naśladowania, tzw. wzorców parenetycznych. Parenezę można rozumieć jako jeden ze sposobów realizacji celów dydaktycznych przez literaturę. 

Pareneza była charakterystyczną cechą literatury średniowiecznej, podstawowym wyznacznikiem rozwijanych wówczas gatunków piśmiennictwa. Pareneza była znana już w antyku, w którym teksty literackie prezentowały postawy oparte na starożytnym pojęciu cnoty.

Reklama

Pareneza - wzorce osobowe

Średniowieczna pareneza sprowadzała się do prezentacji wzorców osobowych związanych z dwiema dominującymi wówczas sferami - religią i władzą. Pierwszym wzorcem parenetycznym była postawa świętego i ascety, stanowiąca wskazówkę, jak żyć, aby zasłużyć na zbawienie i jak przygotować się na śmierć. 

Ten wzorzec był propagowany przez twórczość hagiograficzną, czyli spisane żywoty świętych. Pareneza jest cechą najbardziej znanych utworów o takim charakterze - "Legendy o świętym Aleksym" i "Kwiatków św. Franciszka".

Pareneza realizowała się także poprzez prezentowanie postaw idealnego rycerza i jego władcy. W średniowieczu powstawało wiele utworów dydaktycznych sławiących odważnych rycerzy, oddanych Bogu i swemu panu, kierujących się honorem i zasadami etosu rycerskiego.  

Pareneza była również sposobem prezentacji wielkich władców, odznaczających się odwagą, mądrością, sprawiedliwością, szacunkiem wobec Boga i troską o swoich poddanych. Te dwa wzorce parenetyczne są obecne w "Pieśni o Rolandzie" (rycerz Roland, cesarz Karol Wielki) i legendach o rycerzach Okrągłego Stołu (król Artur). Pareneza zaznacza się również w "Kronice" Galla Anonima, w przedstawieniu Bolesława Chrobrego.

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Panta rhei - co to znaczy, skąd pochodzą te słowa, podstawowe założenia koncepcji Heraklita z Efezu. więcej