Pozytywizm

Pozytywizm - wyjaśnienie terminu, ogólna charakterystyka epoki.

Pozytywizm to epoka kulturowo-literacka  w Polsce datowana od wybuchu powstania styczniowego (1863) do 1890-95, a w Europie umownie trwająca w latach 1850-1880. Określenie pozytywizm jedynie w Polsce obejmuje całość ówczesnych zjawisk kulturowych. W Europie odnosiło się jedynie do systemu filozoficznego, a epoka literacka była nazywana realizmem lub naturalizmem.

Pozytywizm - pochodzenie terminu

Nazwa pozytywizm wywodzi się od tytułu dzieła francuskiego filozofa Augusta Comte’a "Kurs filozofii pozytywnej", zawierającej podstawy światopoglądu pozytywizmu jako nurtu filozoficznego. 

Reklama

Twórca pojęcia pozytywizm podkreślał wartość nauki jako wiarygodnego sposobu poznania świata (scjentyzm). Według niego filozofia powinna koncentrować się na zjawiskach rzeczywistych, pozwalających się zbadać w sposób ścisły, a jej celem ma być poprawa życia (pragmatyzm).

Pozytywizm - główne nurty

Charakter epoki pozytywizmu był wyznaczany przez rozwijające się w drugiej połowie XIX w. kierunki światopoglądowe:

- utylitaryzm - rozwinięta przez Johna Stuarta Milla naczelna zasada pozytywizmu, zgodnie z którą dobre było to, co dawało pożytek społeczeństwu

- organicyzm - pogląd propagowany w epoce pozytywizmu przez Herberta Spencera, porównującego społeczeństwo do jednego organizmu;  warunkiem rozwoju jest zgodna współpraca poszczególnych organów (grup społecznych)

- ewolucjonizm - zaczerpnięta z teorii Darwina koncepcja stopniowego rozwoju i doskonalenia społecznego przyspieszanego przez wynalazki i osiągnięcia naukowe

- agnostycyzm - praktykowana przez myślicieli pozytywizmu rezygnacja z metafizycznej interpretacji zjawisk, wiary w Boga i spraw ostatecznych, gdyż nie można poznać tych zagadnień w sposób pewny

Pozytywizm jest związany również z takimi pojęciami jak: sceptycyzm, doświadczenie empiryczne, emancypacja kobiet, asymilacja mniejszości.

Polski pozytywizm dodatkowo nakładał na literaturę i twórczość artystyczną obowiązki narodowe i społeczne w warunkach zniewolenia. Społeczny program pozytywizmu wskazywał na potrzebę budowania i rozwoju form życia publicznego, wspierania i modernizacji wszystkich grup (praca u podstaw).


Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Kompleks Edypa - co to znaczy Kompleks Edypa to pojęcie stosowane w psychologii, ale jego źródłem jest mitologia grecka i zawarta w niej historia Edypa, mitologicznego władcy Teb. Termin ten,... więcej