Topos - definicja i przykłady

Co to jest topos

Topos to utrwalony obraz, motyw, wątek, temat powtarzający się w dziełach (literackich, malarskich, rzeźbiarskich itp.) danego kręgu kulturowego w różnych epokach. W szerszym znaczeniu topos można rozumieć jako uogólnione wyobrażenie, sytuację, wzór rozumowania występujący stale w dorobku kulturowym określonej cywilizacji, utrwalony w jej zbiorowej świadomości.

Ogół toposów danej kultury to topika. Źródłem większości toposów kultury europejskiej, śródziemnomorskiej jest mitologia grecka i rzymska oraz Biblia. Liczne toposy mają swoje źródła również w średniowieczu.

Reklama

Według badaczy literatury występowanie i popularność określonych toposów świadczy o ciągłości kultury i jej bogactwie. Powracające toposy są dowodem na to, że dzieła literackie i inne nie powstają w oderwaniu od tradycji, ale nieustannie z niej czerpią.

Topos - przykłady popularnych toposów

- topos Arkadii - mitologiczny obraz krainy wiecznego szczęścia

- topos raju utraconego - związany z wypędzeniem Adama i Ewy z Edenu opisanym w Księdze Rodzaju

- topos złotego wieku - pochodzący z mitu o czterech wiekach ludzkości ideał życia w harmonii, niezakłóconym szczęściu i pokoju

- topos wędrówki (lub życia jako wędrówki) - mitologiczny topos, nawiązujący do tułaczki Odyseusza, bohatera spod Troi, wracającego do domu

- topos vanitas - pochodzący z biblijnej Księgi Koheleta wątek przemijania i nietrwałości ziemskiego życia, świata materialnego i śmiertelności człowieka

- topos świata jako teatru (theatrum mundi) - wyobrażenie, że ludzie są jedynie aktorami odgrywającymi zaplanowane role

- topos ubi sunt? (gdzie oni są?) - popularny w średniowieczu topos związany z przemijaniem i następowaniem kolejnych pokoleń, żalem z powodu bezpowrotnej utraty, polegający na wyliczeniu zmarłych sławnych, znakomitych postaci i pozostającym bez odpowiedzi pytaniu, o to, dokąd odeszli

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Zobacz również

  • Sentymentalizm - definicja terminu związanego z epoką oświecenia, cechy i wyznaczniki sentymentalizmu, przedstawiciele. więcej