​Wolter - biografia, twórczość

Biografia i twórczość Woltera, francuskiego pisarza i filozofa z epoki oświecenia.

Życie Woltera

Wolter, a właściwie François-Marie Arouet, urodził się w 1694 roku w Paryżu, jako syn bogatego notariusza. Ukończył szkołę jezuicką, osiągając bardzo dobre wyniki w nauce i szybko się uniezależnił. Zetknął się tam z poglądami libertynów, które ukształtowały jego późniejszy sposób myślenia. Jako sekretarz towarzyszył ambasadorowi w podróży do Hagi. 

W latach 1717-1718 został osadzony w więzieniu w Bastylii, podejrzewany o tworzenie pamfletów przeciwko regentowi. Tam stworzył swoją pierwszą sztukę "Edyp", która po jego wyjściu na wolność osiągnęła niezwykłą popularność. Parę lat później, na skutek sprzeczki z wysoko postawionym de Rohan-Chabon został ponownie wtrącony do bastylskiego więzienia. 

Reklama

Jako rozpoznawalny pisarz był jednak lepiej traktowany i szybko wypuszczono go, pod warunkiem, że wyemigruje. Wolter udał się więc do Anglii, gdzie poznał wielu sławnych uczonych. Docenił angielską politykę i myśl filozoficzną, wydając zbiór listów, w których przekazywał Francuzom zachodnie osiągnięcia. Po powrocie starał się popularyzować idee postępu i głosić oświeceniowe założenia. 

Jego próba zrobienia kariery w Wersalu skończyła się jednak niepowodzeniem. W tamtym okresie związał się z wybitną matematyczką, markizą Émilie du Châtelet, z którą przeżył kilkanaście lat. W 1734 roku wyjechał do Berlina, a potem do Genewy, gdzie osiadł. Organizował tam przedstawienia teatralne, które były krytykowane przez pastorów, zniesmaczonych wolnością obyczajów w jego sztukach. 

Pod koniec lat 50-tych przeniósł się więc do majątku w Ferney, gdzie założył miasteczko. Organizował także spotkania z innymi filozofami i artystami, a miłośnicy jego dzieł często odwiedzali posiadłość. W 1778 roku powrócił do Paryża, gdzie został entuzjastycznie powitany przez mieszkańców. 

Kilka miesięcy później zmarł, a jego zwłoki zostały przeniesione do Panteonu, gdzie spoczywa do dziś. Uroczysty pogrzeb był jedną z największych ceremonii tamtych lat.

Wolter to jeden z najpłodniejszych twórców epoki oświecenia. Pozostawił po sobie ogromną ilość listów i prawie 60 tekstów. Zajmował się pisaniem zarówno powieści, jak i pamfletów, traktatów i sztuk teatralnych.

Powiastka filozoficzna - gatunek literacki, którego prekursorem był Wolter. Francuski absolutyzm uniemożliwiał otwartą krytykę, dlatego autorzy musieli używać tego typu form. Jest to utwór, w którym przedstawiony świat ma obrazować indywidualne poglądy autora. Zdarzenia i postacie są tylko środkiem do celu, pretekstem do dyskusji naukowo-filozoficznej.

Powiastki mają nierzadko zabarwienie ironiczne, zostają w nich wyśmiane lub przetworzone różne myśli filozoficzne. Mogą mieć także formę satyry obyczajowej, krytykującej warstwy społeczne lub konkretne zachowania. Przykładem tego gatunku jest "Kandyd, czyli optymizm" Woltera.

Poglądy Woltera

Wolter odrzucał religię katolicką, uważając, że ogranicza ona ludzi, narzucając im sposób myślenia. Jednocześnie był deistą. Twierdził, że Bóg stworzył świat, lecz nie ingeruje w jego funkcjonowanie. 

Mottem, które wyznawał, były słowa "Miej odwagę być mądrym". Jako klasycysta i racjonalista chwalił siłę rozumu, wierząc, że to, co jest zrozumiałe, tym samym jest prawdziwe. Według zasad Woltera poznanie kształtuje się przez doświadczenie. Duże znaczenie miały dla pisarza nauka i myśli oświeceniowe. 

Pragnął wolności słowa, działał w obronie tolerancji dla różnych światopoglądów. Swoje myśli przedstawiał w tekstach, które publikował, co przyniosło mu wielką popularność. To jeden z największych filozofów epoki oświecenia.

Najważniejsze utwory Woltera

  • 1718r. "Edyp"
  • 1730r. "Historia Karola XII"
  • 1730r. "Brutus"
  • 1734r. "Listy filozoficzne"
  • 1736r. "Fanatyzm, czyli Mahomet"
  • 1736r. "Rozprawa o Newtonie"
  • 1759r. "Kandyd, czyli optymizm"
  • 1764r. "Słownik filozoficzny"
  • 1767r. "Traktat o tolerancji"
  • 1767r. "Prostaczek"

Artykuł pochodzi z kategorii: Literatura światowa

Więcej na temat:

Zobacz również

  • Panta rhei - co to znaczy, skąd pochodzą te słowa, podstawowe założenia koncepcji Heraklita z Efezu. więcej